تفسیر آیهٔ ۱۲ سورهٔ واقعه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن خدای متعال: « فِي جَنّٰاتِ النَّعِيمِ » (در باغ‌های پرنعمت) یعنی هر یک از آنان در بهشتِ نعمتی جای دارند و در نتیجه، همگیِ آن‌ها در بهشت‌های پرنعمتند. البته این احتمال نیز وجود دارد که مقصود این باشد که هر فرد از آنان در بهشت‌های متعددی از نعمت به سر می‌برد؛ اما این سخن خداوند در پایان سوره، آن احتمال را دور از ذهن می‌سازد که می‌فرماید: « فَأَمّٰا إِنْ كٰانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ فَرَوْحٌ وَ رَيْحٰانٌ وَ جَنَّهُ نَعِيمٍ » (اما اگر از مقربان باشد، پس آسایش و روزی خوش و بهشتِ پرنعمت برای اوست).

پیش از این بارها گذشت که «نعیم» همان ولایت است و «جنتِ نعیم» همان بهشتِ ولایت؛ و این نکته با آنچه اندکی پیش گذشت کاملاً متناسب است که مقربان، اهل ولایت الهی هستند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۰ تا ۱۲ با هم

و در «امالی» شیخ [طوسی]، به سندش از ابن‌عباس روایت شده است که گفت: از پیامبر خدا (ص) دربارهٔ این سخن خدای عزوجل پرسیدم: « وَ السّٰابِقُونَ السّٰابِقُونَ- أُولٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ فِي جَنّٰاتِ النَّعِيمِ » (واقعه: ۱۰-۱۲؛ و پیش‌تازان همان پیش‌تازانند، آنان همان مقرّبانند، در باغ‌های پرنعمت)؛ پس فرمود: جبرئیل به من گفت:

«ذلك علي و شيعته،هم السابقون إلى الجنه-المقربون من الله بكرامته لهم» (آنان علی و پیروان اویند؛ ایشان پیش‌تازان به‌سوی بهشتند و به سبب کرامتی که خدا برایشان نهاده، به او نزدیک‌شدگانند).

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱ و ۱۲ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أُولٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ فِي جَنّٰاتِ النَّعِيمِ » (آنان مقرّبانند، در باغ‌های پرنعمت)؛ اشاره با «أُولٰئِكَ» (آنان) به «پیشگامان» است، و عبارت « أُولٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ » (آنان مقرّبانند) مبتدا و خبر است و جمله، استینافی (آغاز سخنی نو) به شمار می‌رود. و گفته شده است: این عبارت، خبر است برای فرمودهٔ خداوند یعنی « وَ السّٰابِقُونَ » (و پیشگامان)؛ و نیز گفته شده است: مبتدایی است که خبرِ آن «فِي جَنّٰاتِ النَّعِيمِ» (در باغ‌های پرنعمت) است. اما نخستین وجه از این وجوه سه‌گانه موجه‌تر است؛ چراکه با سیاق آیات سازگارتر است؛ سیاقی که ابتدا مردم را به سه گروه بخش‌بندی کرد و سپس سرانجامِ کار هر یک از آنان را به تفصیل می‌آورد.