تفسیر آیهٔ ۱ سورهٔ واقعه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِذٰا وَقَعَتِ الْوٰاقِعَهُ »؛ وقوع رویداد به معنای رخ دادنِ آن است، و «واقعه» وصفی است که هر پیشامدی را با آن توصیف می‌کنند. منظور از آن در اینجا رخداد قیامت است و چنان مانند نام‌های خاص به کار رفته که گویی به موصوفِ در تقدیری نیاز ندارد؛ از همین رو گفته‌اند: «واقعه» از نام‌های قیامت در قرآن است، همانند حاقّه، قارعه و غاشیه.

جملهٔ « إِذٰا وَقَعَتِ الْوٰاقِعَهُ » دربردارندهٔ معنای شرط است و جواب شرط برای بزرگداشت و هولناک نشان دادنِ آن ذکر نشده است؛ با این حال، جواب شرط از توصیفی که سوره در ادامه دربارهٔ احوال مردم در روز قیامت می‌آورد فهمیده می‌شود و در تقدیر چیزی مانند این سخن ماست: «مؤمنان رستگار شدند و کافران زیان دیدند».

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۳ با هم

در کتاب «الخصال»، از زُهْری روایت شده است که گفت: از علی بن الحسین(ع) شنیدم که می‌فرمود: «هر کس به تسلای الهی آرام نگیرد (و به مقدرات خدا دل خوش ندارد)، جانش از حسرت‌های دنیا تکه‌تکه می‌شود؛ به خدا سوگند دنیا و آخرت جز مانند دو کفهٔ ترازو نیستند که هر کدام سنگین‌تر شود، دیگری را سبک می‌کند و بالا می‌برد.» سپس این سخن خدای عزوجل را تلاوت کرد: « إِذٰا وَقَعَتِ الْوٰاقِعَهُ » یعنی قیامت، « لَيْسَ لِوَقْعَتِهٰا كٰاذِبَهٌ خٰافِضَهٌ » به خدا سوگند دشمنان خدا را در آتش دوزخ فرومی‌افکند، « رٰافِعَهٌ » به خدا سوگند اولیای خدا را به سوی بهشت بالا می‌برد.

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۴ با هم

و در تفسیر قمی آمده است: دربارهٔ آیهٔ « إِذٰا وَقَعَتِ الْوٰاقِعَهُ لَيْسَ لِوَقْعَتِهٰا كٰاذِبَهٌ » فرمود: «قیامت حق است»، و دربارهٔ کلام خداوند: « خٰافِضَهٌ » فرمود: «دشمنان خدا را فرومی‌کشد»، « رٰافِعَهٌ » «برای اولیای خدا بالابرنده است»، و دربارهٔ « إِذٰا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا » ادامه در متن کامل