ٱلرَّحۡمَٰنُ
[خدای] گستردهمهر،
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۱ و ۲ با هم
خدای متعال میفرماید: « اَلرَّحْمٰنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ » (خدای بخشنده، قرآن را آموزش داد). «الرحمن» چنانکه در تفسیر سورهٔ فاتحه گذشت، صیغهٔ مبالغه است و بر فراوانیِ رحمت از راه بخشیدنِ نعمتها دلالت دارد؛ از این رو شایسته بود این نام نعمتی را که مؤمن و کافر در دنیا به آن میرسند و نعمتی را که مؤمن در آخرت از آن بهرهمند میشود، فرا بگیرد. و به سبب همین عمومیت و فراگیری، مناسب بود که سخن با آن آغاز شود، زیرا گفتار در این سوره انواع نعمتهای دنیوی و اخروی را در بر دارد که جهانِ ثقلین (دو گروه گرانسنگ انس و جن) با آنها نظام مییابد.
تفسیر آیهٔ ۱ سورهٔ رحمن، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۹، صفحهٔ ۹۴ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/55/1/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
مفسران یادآور شدهاند که «الرحمن» از نامهای ویژهٔ خدای متعال است که غیر او به این نام خوانده نمیشود، بر خلاف نامهایی مانند «الرحیم» (مهربان) و «الراحم» (رحمکننده).