تفسیر آیهٔ ۴۷ سورهٔ قمر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلاٰلٍ وَ سُعُرٍ » (بی‌تردید، گناهکاران در گمراهی و آتش‌های افروخته‌اند). «سُعُر» جمع «سعیر» به‌معنای آتش برافروخته و شعله‌ور است. این آیه در مقام بیان علت برای عبارت پیش از خود یعنی « وَ السّٰاعَهُ أَدْهيٰ وَ أَمَرُّ » (و رستاخیز هولناک‌تر و تلخ‌تر است) آمده است. معنای آیه چنین است: رستاخیز از آن رو برای آنان هولناک‌تر و تلخ‌تر است که مجرم‌اند، و مجرمان در گمراهی از جایگاه سعادت—که همان بهشت است—و در آتش‌های شعله‌ور به سر می‌برند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴۷ و ۴۹ با هم

« إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلاٰلٍ وَ سُعُرٍ -إلي أن قال- إِنّٰا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنٰاهُ بِقَدَرٍ » [بی‌گمان مجرمان در گمراهی و آتشی برافروخته‌اند... تا آنجا که فرمود: ما هر چیزی را به اندازه آفریده‌ایم]. زیرا «قَدَر» — که همان محدود بودن هر چیز است، به‌گونه‌ای که در مسیر هستی‌اش از مرز خود فراتر نمی‌رود — کارِ عامِ خدای متعال است و هیچ پدیده‌ای از آفرینش از آن خالی نیست. بنابراین، علّت آوردن برای عذاب با قَدَر، از قبیل علّت آوردن برای کارِ خاص خدا با کارِ عام اوست و روشن می‌سازد که این عذاب، یکی از مصادیق قَدَر به شمار می‌رود؛ چراکه برای انسان چنین مقدر شده که اگر با ردّ دعوت پیامبری مرتکب جرم شود، کیفر ببیند و در روز قیامت به آتش درآید. و مانند این سخن او در سورهٔ مریم: «وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلاّٰ وٰارِدُهٰا كٰانَ عَليٰ رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا» [و هیچ‌کس از شما نیست مگر آنکه وارد آن می‌شود؛ این بر پروردگارت حکمی حتمی و پایان‌یافته است]، در آیهٔ ۷۱، که در آن ورود به دوزخ را با «قضا» علّت می‌آورد؛ قضایی که کارِ عامِ اوست و ورود [به دوزخ] در مقایسه با آن، کاری خاص به شمار می‌رود.