تفسیر آیهٔ ۱۵ سورهٔ قمر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَقَدْ تَرَكْنٰاهٰا آيَهً فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ »؛ (و به‌راستی ما آن [کشتی یا ماجرا] را نشانه‌ای [برای عبرت] بر جای نهادیم؛ پس آیا پندپذیری هست؟). با توجه به سیاق کلام، ضمیر در « تَرَكْنٰاهٰا » به کشتی بازمی‌گردد و حرف «لام» برای سوگند است. معنای آیه چنین است: سوگند می‌خورم که ما آن کشتی را که نوح و همراهانش را با آن نجات دادیم باقی گذاشتیم، و آن را نشانه‌ای قرار دادیم تا عبرت‌گیرندگان از آن عبرت گیرند؛ پس آیا یادکننده‌ای هست که با آن، یگانگی خدای متعال، حقّانیت دعوت پیامبرانش و دردناکی و سختی مجازات او را به یاد آورد و پند پذیرد؟ لازمهٔ این معنا آن است که کشتی تا زمان نزول این آیات همچنان باقی مانده باشد تا نشانه‌ای بر وقوع طوفان و یادآور آن باشد. چنان‌که نقل شده، برخی در تفسیر آیه گفته‌اند: خداوند کشتی نوح را بر کوه جودی باقی نهاد تا آنکه نخستین نسل‌های این امت آن را دیدند [پاورقی: در کتاب «الدر المنثور» از عبدالرزاق، عبد بن حمید، ابن جریر و ابن منذر، از قتاده روایت شده است.] پایان. ما در پایان مباحث مربوط به داستان نوح در تفسیر سورهٔ هود این گزارش را آوردیم که پژوهشگران بر فراز برخی قله‌های کوه آرارات—که همان جودی است—تکه‌چوب‌هایی از یک کشتی متلاشی‌شده یافته‌اند که در آنجا افتاده است؛ به آنجا مراجعه شود.

و گفته شده است: ضمیر در « تَرَكْنٰاهٰا » به ماجرای پیش‌گفته بازمی‌گردد، از آن جهت که کار و فعل خداوند بوده است.