تفسیر آیهٔ ۵۵ سورهٔ نجم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَبِأَيِّ آلاٰءِ رَبِّكَ تَتَمٰاريٰ »؛ «پس به کدامین نعمت‌های پروردگارت شک و تردید می‌ورزی؟». واژهٔ «آلاء» جمع «إلْی» به معنای نعمت، و «تماری» به معنای تردید ورزیدن است؛ و این جمله بر افعالی که پیش‌تر به خدای متعال نسبت داده شد متفرع است.

و معنا چنین است: هنگامی که خدای پاک و منزه همان کسی است که این نظام شگفت‌آور را با آفرینش و تدبیر سامان داده است—از خنداندن و گریاندن، میراندن و زنده ساختن، و آفریدن و نابود کردن تا پایان آنچه گفته شد—پس به کدامین نعمت از نعمت‌های پروردگارت شک می‌کنی و دربارهٔ کدام‌یک به تردید می‌افتی؟

و اموری مانند گریاندن، میراندن و نابود ساختن امت‌های سرکش ازآن‌رو از نعمت‌های خدای پاک و منزه شمرده شده‌اند که در پیدایش نظام کامل‌ترِ حاکم بر جهان نقش دارند؛ نظامی که امور عالم به وسیلهٔ آن در مسیر کمال آفرینش و بازگشت همگان به سوی خدای پاک و منزه پیش می‌رود.

خطاب در این آیه متوجه همان کسی است که روی گرداند، اندکی بخشید و سپس دست کشید؛ یا اینکه خطاب متوجه پیامبر (ص) است، از بابِ مَثَلِ «إياك أعني و اسمعي يا جاره» (به در می‌گویم تا دیوار بشنود)؛ و استفهام (پرسش) در آیه نیز برای انکار و نکوهش است.