تفسیر آیهٔ ۱۹ سورهٔ نجم

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۹ و ۲۰ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ فَرَأَيْتُمُ اللاّٰتَ وَ الْعُزّٰي وَ مَنٰاهَ الثّٰالِثَهَ الْأُخْريٰ »؛ چون در آیات پیشین راستیِ پیامبر (ص) و اینکه آنچه آورده وحی‌ای است که به او فرستاده می‌شود به اثبات رسید و حقانیت نبوّت که بر پایهٔ توحید و نفی شریکان استوار است بر آن مترتب شد، سخن دربارهٔ بت‌ها—لات، عزّی و منات—را بر آن متفرع ساخت؛ بت‌هایی که نزد مشرکان مجسمه‌هایی از فرشتگان بودند، به این ادعا که فرشتگان مادینه‌اند (یا به گفتهٔ برخی، بعضی از آن‌ها مجسمهٔ فرشتگان و بعضی دیگر تندیس انسان‌ها بودند). آن‌گاه پروردگاری و معبود بودن آن‌ها، و نیز استقلال فرشتگان—که به پندار آنان ارباب این بت‌هایند—در شفاعت، و مادینه بودنِ فرشتگان را نفی کرد و به حقایق دیگری اشاره نمود که به اثبات معاد و پاداش اعمال می‌انجامد.

لات، عزّی و منات سه بتی بودند که عرب جاهلی آن‌ها را می‌پرستید. در وصف شکل و شمایل آن‌ها، مکانی که در آن نصب شده بودند، قبایلی از عرب که آن‌ها را عبادت می‌کردند، و نیز علت‌هایی که سبب پرستش آن‌ها شد، اختلاف‌نظر وجود دارد؛ و این‌ها سخنانی ناسازگار و متناقض است که نمی‌توان به هیچ‌یک از آن‌ها اعتماد کرد، و آنچه از میان آن‌ها قطعی و مسلّم است همان مقداری است که آوردیم.

معنای آیه چنین است: اکنون که ماجرا بر همان پایه‌ای است که گفتیم—یعنی حقانیت دعوت و راستیِ پیامبر (ص) در ادعای وحی و رسالت از سوی خدای پاک و منزه—، پس به من خبر دهید دربارهٔ لات، عزّی و منات که سومینِ آن دو بت و غیر آن‌هاست؛ همان‌هایی که ادعا می‌کنید بت‌های فرشتگان‌اند، فرشتگانی که به گمان شما دختران خدایند!