تفسیر آیهٔ ۴۵ سورهٔ طور

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَذَرْهُمْ حَتّٰي يُلاٰقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ » (پس آنان را واگذار تا با روزی روبه‌رو شوند که در آن هلاک می‌شوند). «ذرهم» فرمانی است به معنای «آنان را واگذار»، و این فعلی است که از میان صورت‌های صرفی‌اش تنها مضارع و امر به کار رفته است؛ و «يُصْعَقُونَ» از مصدر «إصعاق» به معنای میراندن و هلاک کردن است، و گفته شده: از «صَعْق» به معنای میراندن است.

هنگامی که خدای سبحان منکران دعوتش را به عذابی حتمی و بی‌تردید هشدار داد و سپس تمام بهانه‌تراشی‌های موجود یا فرضی آنان را رد کرد، و یادآور شد که آنان در پافشاری بر باطل چنان‌اند که اگر آشکارترین نشانهٔ حق را هم با چشم خود ببینند، آن را توجیه و رد می‌کنند؛ به پیامبرش (ص) فرمان داد که آنان را به حال خود واگذارد. این فرمان، تهدیدی کنایی است مبنی بر اینکه با همین حال و روزی که دارند عذاب دامن‌گیرشان خواهد شد.

و مقصود از «روزی که در آن هلاک می‌شوند»، روز دمیده شدن در صور است که همهٔ اهل آسمان‌ها و زمین در آن از پای درمی‌آیند (و می‌میرند)، و این رخداد از نشانه‌های قیامت (اشراط الساعه) است؛ خدای متعال می‌فرماید: «وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ» (و در صور دمیده شود، پس هر که در آسمان‌ها و هر که در زمین است بیهوش افتد و بمیرد؛ زمر: ۶۸).

اشکال شده است که در روز دمیده شدنِ صور، جز کسانی که زنده‌اند مدهوش و هلاک نمی‌شوند، در حالی که این کافران در آن روز زنده نیستند. پاسخ آن است که در آن روز، همهٔ زندگانِ حاضر در دنیا و همهٔ مردگانِ در برزخ مدهوش و هلاک می‌شوند؛ بنابراین آنان اگر در دنیا نباشند، در برزخ خواهند بود.

افزون بر این، ممکن است ضمیر در « يُصْعَقُونَ » (مدهوش و هلاک می‌شوند) به زندگانِ آن روز بازگردد و تهدیدِ موجود در آیه، در حقیقت به عذابی متوجه باشد که در آن روز واقع می‌شود، نه به خودِ صعقه (بیهوشی و مرگ ناشی از نفخ صور).

و گفته شده است: مراد از آن، روز بدر است که این سخن بعید است؛ و نیز گفته شده: مراد، روز مرگ است؛ ولی اشکال این سخن آن است که با سیاقی که آشکارا تهدید به همان عذابِ مذکور در آغاز سوره—یعنی عذاب روز قیامت، نه عذاب روز مرگ—است، سازگاری ندارد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴۵ تا ۴۹ با هم

این آیات سوره را پایان می‌بخشند و به پیامبر (ص) فرمان می‌دهند که این تکذیب‌کنندگان را به حال خود واگذارد و کاری به کارشان نداشته باشد، و در برابر حکم پروردگارش شکیبایی ورزد و همراه با ستایش او تسبیح گوید. ادامه در متن کامل