تفسیر آیهٔ ۱۱ سورهٔ طور

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَوَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ » (پس در آن روز وای بر تکذیب‌کنندگان!). این سخن نتیجه‌گیری از آیاتی است که پیش‌تر بر حتمی‌بودن وقوع عذاب در روز قیامت دلالت داشت؛ یعنی اگر حقیقتْ چنان است که بیان شد و گریزی از وقوع عذاب نیست، پس هلاکت و وای بر کسی که عذاب بر او فرود می‌آید و آنان بی‌گمان همان تکذیب‌کنندگان‌اند. بنابراین، این جمله به دلالت التزامی می‌رساند که عذاب‌شوندگان همان تکذیب‌کنندگان‌اند، و به دلالت مطابقی بیانگر متوجه‌شدن ویل (هلاکت) به آنان است.

یا اینکه تقدیر کلام چنین است: اگر عذاب قطعاً رخ‌دادنی است و قطعاً جز بر تکذیب‌کنندگان فرود نمی‌آید — چرا که آنان کافران به خدا و تکذیب‌کنندگان روز قیامت‌اند — پس در آن روز وای بر آنان! بر این اساس، آنچه دلالت می‌کند که عذاب متوجه تکذیب‌کنندگان است، همان فرمودهٔ اوست: « عَذٰابَ رَبِّكَ » (عذاب پروردگارت)؛ زیرا عذاب خدا تنها بر کسی فرود می‌آید که خدا او را فراخوانده، امّا او پاسخش را نداده و دعوتش را تکذیب کرده است.