تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ ذاریات

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵ و ۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّمٰا تُوعَدُونَ لَصٰادِقٌ وَ إِنَّ الدِّينَ لَوٰاقِعٌ » (بی‌گمان آنچه وعده داده می‌شوید راست است و به راستی که جزا واقع‌شدنی است)؛ واژهٔ «ما» موصوله است و ضمیر بازگردنده به آن حذف شده، یعنی: «الذين توعدونه» (آنچه وعده داده می‌شوید)، یا اینکه «ما» مصدریه است. و « تُوعَدُونَ » از ریشهٔ وعده دادن است، چنان‌که این سخن الهی مؤید آن است: « وَ إِنَّ الدِّينَ لَوٰاقِعٌ » که همهٔ مصادیق جزا را دربرمی‌گیرد؛ و گفته شده است: از ریشهٔ ایعاد (بیم دادن و تهدید کردن) است، چنان‌که این کلام الهی تأییدش می‌کند: «فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخٰافُ وَعِيدِ» (پس با قرآن هر کس را که از هشدار من می‌ترسد پند ده؛ ق: ۴۵).

صادق شمردنِ وعده، از باب مجاز در نسبت است؛ همان‌گونه که در سخن الهی آمده است: «فِي عِيشَهٍ رٰاضِيَهٍ» (در زندگی‌ای خشنود؛ حاقه: ۲۱).

یا اینکه «صادق» به معنای «دارای صدق» است، همان‌طور که نظیر آن دربارهٔ آیهٔ « فِي عِيشَهٍ رٰاضِيَهٍ » نیز گفته شده است؛ و «دین» همان جزا و پاداش است.

به هر حال، کلام الهی: « إِنَّمٰا تُوعَدُونَ لَصٰادِقٌ » جواب قسم است و سخن ایشان: « وَ إِنَّ الدِّينَ لَوٰاقِعٌ » معطوف به آن و به منزلهٔ تفسیر آن است. معنای آیه چنین است: سوگند به این‌ها که آنچه به شما وعده داده می‌شود—و آن، همان وعدهٔ قرآن یا پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله بر پایهٔ آنچه به ایشان فرو فرستاده شده است؛ یعنی روز رستاخیز و اینکه خداوند در آن روز کردارشان را جزا خواهد داد، اگر نیک باشد پاداش نیک و اگر بد باشد کیفر بد—قطعاً راست است و بی‌گمان این جزا تحقق‌یافتنی است.