تفسیر آیهٔ ۴۵ سورهٔ ق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « نَحْنُ أَعْلَمُ بِمٰا يَقُولُونَ وَ مٰا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبّٰارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخٰافُ وَعِيدِ » (ما به آنچه می‌گویند داناتریم و تو بر آنان چیره و زورگو نیستی؛ پس هر کس را که از هشدار من می‌ترسد، با قرآن اندرز ده). این آیه در مقامِ بیان دلیل برای سخن پیشین است که فرمود: « فَاصْبِرْ عَليٰ مٰا يَقُولُونَ » (بر آنچه می‌گویند شکیبا باش)؛ و «جبّار» کسی است که بر مردم مسلط باشد و آنان را به خواستهٔ خود وادار کند.

و معنا چنین است: پس بر آنچه می‌گویند شکیبایی کن، پروردگارت را سپاس‌گزارانه تسبیح گوی و در انتظار رستاخیز باش؛ چراکه ما به آنچه می‌گویند داناتریم و کیفر کردارشان را خواهیم داد، و تو بر آنان مسلط و زورگو نیستی تا بر آنچه فرا می‌خوانی‌شان ــ یعنی ایمان به خدا و روز واپسین ــ مجبورشان سازی؛ و چون وضع و حالشان چنین است، به وسیلهٔ قرآن هر کس را که از تهدید من می‌ترسد، پند ده.

بحث روایی

و در تفسیر قمی، دربارهٔ سخن خدای متعال: « فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخٰافُ وَعِيدِ » (پس با قرآن هر کس را که از تهدید من می‌ترسد پند ده؛ ق: ۴۵) آمده است که فرمود:

«ذكر يا محمد ما وعدناه من العذاب»؛ یعنی: ای محمد، عذابی را که وعده داده‌ایم به یادشان بیاور.