تفسیر آیهٔ ۵۸ سورهٔ ذاریات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزّٰاقُ ذُو الْقُوَّهِ الْمَتِينُ » (بی‌گمان تنها خداست که بسیار روزی‌بخش و نیرومندِ استوار است). این آیه دلیلی است بر سخن پیشین که فرمود: « مٰا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ » (نه از آنان روزی‌ای می‌خواهم...). التفات (تغییر سیاق سخن) در این آیه از متکلم وحده (من) به غایب (او/خدا) برای این است که علت را به اسم جلاله (الله) برساند؛ اسمی که همه‌چیز از او آغاز می‌شود و به او بازمی‌گردد؛ گویی فرموده است: از آنان روزی نمی‌خواهم چون خود من روزی‌بخشم، چرا که من «الله» تبارک اسمه (خجسته باد نامش) هستم.

تعبیر به «رزّاق» ــ که صیغهٔ مبالغه است ــ در حالی که ظاهر سخن اقتضا می‌کرد گفته شود «خداست که روزی‌بخش است»، برای اشاره به این است که وقتی خدای متعال به تنهایی روزی‌دهنده باشد، به سبب فراوانیِ روزی‌خوارانش «رزّاق» (بسیار روزی‌بخش) خواهد بود. بنابراین، آیه نظیر این سخن الهی است که: « وَ مٰا أَنَا بِظَلاّٰمٍ لِلْعَبِيدِ » (و من هرگز کمترین ستمی به بندگان روا نمی‌دارم).

«ذوالقوّة» (صاحب نیرو) از نام‌های خدای متعال و به معنای «قوی» است، ولی از کلمهٔ قوی رساتر است؛ و «المتین» (استوار) نیز از نام‌های خدای متعال و به معنای نیرومند و استوار است.

به‌کارگرفتن این نام‌های سه‌گانه برای دلالت بر این است که روزی‌بخشی تنها منحصر در خدای متعال است، و نیز اینکه در رساندن روزی به روزی‌خواران ــ با همهٔ کثرت و شمار فراوانشان ــ هیچ ضعفی به او راه نمی‌یابد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۲ تا ۶۰ با هم

این بخش، پایان سوره است و در آن، سخن به همان مطالب آغاز سوره بازمی‌گردد؛ یعنی انکار رستاخیزِ وعده‌داده‌شده از سوی کافران، روبه‌رو شدنِ آنان با پیامِ رسالت با سخنان گوناگون و متناقض، و سپس بیم دادنِ آنان از روزِ وعده‌داده‌شده. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۵۷ و ۵۸ با هم

و در «تهذیب الاحکام» به سند خود از سدیر روایت کرده است که گفت: به امام صادق (ع) عرض کردم: برای به دست آوردن روزی، چه وظیفه‌ای بر عهدهٔ انسان است؟ فرمود: «إذا فتحت بابك و بسطت بساطك-فقد قضيت ما عليك» (چون درِ [محل کسب] خود را باز کنی و بساطت را پهن نمایی، آنچه بر عهده‌ات بوده انجام داده‌ای).