تفسیر آیهٔ ۵۹ سورهٔ ذاریات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوباً مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحٰابِهِمْ فَلاٰ يَسْتَعْجِلُونِ » (پس بی‌گمان برای کسانی که ستم کردند، سهمی از عذاب خواهد بود همانند سهم همتایانشان؛ پس نباید شتاب در آن را از من بخواهند). «ذَنُوب» به معنای سهم و بهره، و «استعجال» به معنای شتاب خواستن و بر آن اصرار ورزیدن است؛ و این آیه نتیجه و فرعی است بر این فرمودهٔ الهی:

« وَ مٰا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاّٰ لِيَعْبُدُونِ » (و جن و انس را نیافریدم مگر برای اینکه مرا بپرستند)؛ که با تکیه بر لازمِ معنای آن [بر آن آیه متفرع شده است].

معنای آیه چنین است: پس هنگامی که این ستمکاران خدا را بندگی نمی‌کنند و خدا توجه و عنایتی به آنان ندارد و هیچ سعادتی از سوی او شامل حالشان نمی‌شود، قطعاً سهمی از عذاب خواهند داشت مانند سهم همتایانشان از امت‌های هلاک‌شدهٔ گذشته؛ بنابراین، از من نخواهند که در فرستادن عذاب برایشان شتاب کنم، و نگویند: «این وعده کی خواهد بود اگر راست می‌گویید؟» و «روز جزا چه وقت است؟».

در این آیه، التفات (تغییر لحن گفتار) از حالت غایب به متکلم وحده (اول‌شخص مفرد) صورت گرفته است؛ و این در حقیقت بازگشتی است از سیاق غایب که در عبارتِ « إِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزّٰاقُ » (همانا خدا خود روزی‌بخش است...) آمده بود، به حالت متکلم وحده که در این عبارت آمده است:

« وَ مٰا خَلَقْتُ » (و نیافریدم...)؛ زیرا این سخن بر آن آیه فرع شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۲ تا ۶۰ با هم

این بخش، پایان سوره است و در آن، سخن به همان مطالب آغاز سوره بازمی‌گردد؛ یعنی انکار رستاخیزِ وعده‌داده‌شده از سوی کافران، روبه‌رو شدنِ آنان با پیامِ رسالت با سخنان گوناگون و متناقض، و سپس بیم دادنِ آنان از روزِ وعده‌داده‌شده. ادامه در متن کامل