تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ ذاریات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ بِالْأَسْحٰارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ »؛ یعنی از خداوند برای گناهانشان آمرزش می‌خواهند. و گفته شده است: مراد از استغفار، همان نماز است؛ ولی چنان‌که می‌بینی، نادرستی‌اش آشکار است.

بحث روایی

و در همان کتاب، در ذیل کلام خدای متعال که می‌فرماید: « وَ بِالْأَسْحٰارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ » (و در سحرگاهان آمرزش می‌طلبیدند)، آمده است که امام صادق (ع) فرمود:

«كانوا يستغفرون الله في الوتر سبعين مرة في السحر» (آنان در سحرگاهان، در نماز وتر، هفتاد بار از خداوند آمرزش می‌خواستند).

و در کتاب «الدر المنثور»، ابن‌مردویه از اَنَس روایت کرده است که گفت: پیامبر خدا (ص) فرمود: «إن آخر الليل في التهجد أحب إلي من أوله - لأن الله يقول: « وَ بِالْأَسْحٰارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ »» (پایان شب برای شب‌زنده‌داری نزد من از آغاز آن دوست‌داشتنی‌تر است، زیرا خداوند می‌فرماید: «و در سحرگاهان آمرزش می‌طلبند»).

و در همان کتاب، ابن‌مردویه از ابن‌عمر از پیامبر (ص) درباره سخن خداوند: « وَ بِالْأَسْحٰارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ » (و در سحرگاهان آمرزش می‌طلبند) روایت کرده است که فرمود: «يصلون» (نماز می‌خوانند).

می‌گویم: شاید تفسیر استغفار به نماز از آن جهت باشد که نمازِ وَتر شامل استغفار است؛ همان‌گونه که در سخن خدای متعال: «وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كٰانَ مَشْهُوداً» (اسراء: ۷۸: و قرآنِ سپیده‌دم را برپا دار، که قرآن سپیده‌دم همواره مشهودِ فرشتگان است)، مراد از قرآن، نماز است.