تفسیر آیهٔ ۷ سورهٔ ق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الْأَرْضَ مَدَدْنٰاهٰا وَ أَلْقَيْنٰا فِيهٰا رَوٰاسِيَ وَ أَنْبَتْنٰا فِيهٰا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ » (و زمین را گستراندیم و در آن کوه‌هایی استوار افکندیم و در آن از هر جفتِ باطراوتی رویاندیم). گستراندن زمین به معنای پهن‌کردنِ آن است تا با زندگی انسان سازگار باشد. «رواسی» جمعِ «راسیه» به معنای ثابت و استوار است؛ صفتی که موصوف آن (یعنی کوه‌ها) حذف شده است، و مراد از آن قرار دادنِ کوه‌های استوار بر پشت زمین است. «بهیج» نیز از ریشهٔ «بهجت» (شادابی و زیبایی سرورانگیز) آمده است. صاحب مجمع‌البیان گفته است: «البهجه الحسن الذي له روعه عند الرؤيه كالزهره و الأشجار النضره و الرياض الخضره» (بهجت، زیبایی چشمگیری است که به هنگام دیدن، شگفتی و نشاط می‌آفریند؛ مانند شکوفه و گل، درختان باطراوت و بوستان‌های سرسبز). پایان سخن مجمع. و گفته شده است: مراد از «بهیج» چیزی است که هر کس آن را ببیند، شادمان و مسرور می‌شود؛ پس به معنای چیزی است که مایهٔ بهجت و شادی است.

و منظور از رویاندن هر جفتِ زیبا («إنبات كل زوج بهيج»)، رویاندن هر نوع گیاه خوش‌منظر و چشم‌نواز است.

بنابراین، آفرینش زمین و تدبیر شگفت‌انگیز الهی که در آن جریان دارد، بهترین دلیلی است که عقل را به کمال قدرت و علم رهنمون می‌شود.