تفسیر آیهٔ ۳۶ سورهٔ ق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ كَمْ أَهْلَكْنٰا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشاً فَنَقَّبُوا فِي الْبِلاٰدِ هَلْ مِنْ مَحِيصٍ »؛ «تنقیب» به معنای سیر و راه‌پیمایی در سرزمین‌هاست، و «محیص» یعنی گریزگاه و راه نجات.

در این آیه، استدلال به آفرینش انسان و آگاهی خدا از او، و نیز بیان سیرِ انسان به‌سوی خدا، با بیم‌دادن و هشدار به پایان می‌رسد؛ درست مانند آنچه در آغاز سوره گذشت که استدلال بر معاد با بیم‌دادن و هشدار پایان یافت، آنجا که فرمود: « كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ أَصْحٰابُ الرَّسِّ وَ ثَمُودُ » تا پایان آیات.

معنای آیه چنین است: چه بسیار اقوامی را پیش از این مشرکان نابود کردیم؛ مردمانی که از این مشرکان نیرومندتر بودند و با نیروی سرشار خود در سرزمین‌ها تاختند و گشتند، آن‌ها را گشودند و بر آن‌ها چیره شدند؛ آیا [برای آنان] از هلاکت و عذاب الهی گریزگاه و راه نجاتی هست؟