تفسیر آیهٔ ۲۵ سورهٔ ق

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۴ و ۲۵ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَلْقِيٰا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفّٰارٍ عَنِيدٍ مَنّٰاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُرِيبٍ » ([به آن دو فرشته خطاب می‌شود:] هر کفرپیشهٔ ستیزه‌جویی را در جهنم بیفکنید؛ همو که به‌شدت بازدارنده از خیر، متجاوز از حد و تردیدکننده [یا تردیدافکن] است). «کفّار» صیغهٔ مبالغه از کفر است؛ «عنید» یعنی کسی که با حق دشمنی و ستیز دارد و بر ستیزه‌جویی‌اش پایدار است؛ «معتدی» متجاوز از حد و زیرپاگذارندهٔ حق است؛ و «مریب» کسی است که در کار رستاخیز خود در شک است یا دیگران را به شک می‌اندازد.

میان این صفاتِ برشمرده، نوعی پیوستگی و ملازمه هست؛ زیرا کفرِ بسیار که با پس‌زدنِ هر حقی از سوی انسان همراه است، ستیزه‌جویی با حق و پافشاری بر آن را پدید می‌آورد؛ و پافشاری بر ستیز، موجب بازداشتن از بیشترِ خیرها می‌شود، زیرا خیری جز در حق و از سوی حق وجود ندارد؛ و این خود موجب خروج از مرز حق به سوی باطل، و فراتر رفتن انسان از مرز بندگی به سوی خودبزرگ‌بینی و سرکشی است، و به دنبال آن، مردم را نیز دربارهٔ آیین حقی که در پی آنند به تردید می‌اندازد.