تفسیر آیهٔ ۲۳ سورهٔ ق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ قٰالَ قَرِينُهُ هٰذٰا مٰا لَدَيَّ عَتِيدٌ » (و همنشین او گوید: این است آنچه نزد من آماده است). سیاق آیه خالی از ظهور در این معنا نیست که مراد از این «قرین» (همنشین)، همان فرشتهٔ گماشته‌شده بر انسان است؛ پس اگر او همان فرشتهٔ سوق‌دهنده (سائق) باشد، معنای سخنش این است: « هٰذٰا مٰا لَدَيَّ عَتِيدٌ »؛ یعنی این انسان که نزد من است، حاضر و آماده است؛ و اگر فرشتهٔ گواه (شهید) باشد، معنا چنین است: این اعمال اوست — که به آن اشاره می‌کند و گواهی بر آن را بر دوش دارد — و آنچه از کردارش نزد من بوده، حاضر و آماده است.

برخی نیز گفته‌اند: مراد از قرین، شیطانی است که با او همراهی می‌کرده و گمراهش می‌ساخته است؛ و معنای سخن او بر این اساس چنین می‌شود: این انسان که من کارش را بر عهده گرفتم و بر او چیره شدم، حاضر و برای ورود به دوزخ مهیاست.