تفسیر آیهٔ ۸ سورهٔ حجرات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَضْلاً مِنَ اللّٰهِ وَ نِعْمَهً وَ اللّٰهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ » (به فضل و نعمتی از جانب خدا، و خدا دانای باحکمت است). این سخن، علّتِ کارِ پیش‌گفتهٔ خدای متعال دربارهٔ مؤمنان را بیان می‌کند؛ یعنی محبوب ساختن و آراستن ایمان، و ناپسند گردانیدن کفر، فسوق و نافرمانی. معنایش این است که این بخشش از سوی خدای متعال صرفاً عطایی رایگان و نعمتی بی‌دریغ است، بی‌آنکه در برابر آن پاداشی از جانب مؤمنان به او برسد؛ با این حال، کاری بیهوده و گزاف نیست، چرا که خدای متعال به جایگاه عطا و نعمتِ خود داناست و حکیمی است که کاری را بیهوده انجام نمی‌دهد؛ چنان‌که فرمود: «وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَهَ التَّقْويٰ وَ كٰانُوا أَحَقَّ بِهٰا وَ أَهْلَهٰا وَ كٰانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً» (فتح: ۲۶) (و آنان را به کلمهٔ تقوا پایبند ساخت، در حالی که بدان سزاوارتر و شایسته‌ترش بودند، و خدا به همه چیز داناست).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۶ تا ۸ با هم

هنگامی که حارث بر پیامبر خدا (ص) وارد شد، پیامبر فرمود: «آیا از پرداخت زکات سر باز زدی و خواستی فرستادهٔ مرا بکشی؟» عرض کرد: «نه، سوگند به آن که تو را به حق مبعوث کرد، نه من او را دیده‌ام و نه او مرا دیده است! و من روی نیاوردم مگر زمانی که فرستادهٔ پیامبر خدا (ص) به تأخیر افتاد و ترسیدم مبادا ناخشنودی و خشمی از جانب خدا و پیامبرش پدید آمده باشد.» پس این آیه نازل شد: « يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جٰاءَكُمْ فٰاسِقٌ بِنَبَإٍ-فَتَبَيَّنُوا -إلي قوله- حَكِيمٌ » (ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر فاسقی برای شما خبری آورد، تحقیق و بررسی کنید... تا آنجا که می‌فرماید: دانا و حکیم است [حجرات: ۶-۸]).