تفسیر آیهٔ ۱۳ سورهٔ احقاف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّ الَّذِينَ قٰالُوا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقٰامُوا » (بی‌تردید کسانی که گفتند: «پروردگار ما الله است»، سپس پایداری ورزیدند...) تا پایان آیه. مراد از سخنشان که گفتند «پروردگار ما الله است»، اقرار و گواهیِ آنان بر انحصار ربوبیت (پروردگاری) در خدای پاک و منزه و یگانگی او در آن است؛ و مراد از پایداری‌شان، استواری بر این گواهی بدون هیچ لغزش و انحرافی، و پایبندی به لوازم عملی آن است.

و سخن خداوند: « فَلاٰ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لاٰ هُمْ يَحْزَنُونَ » (نه ترسی بر آنان است و نه اندوهگین می‌شوند) بدین معناست که هیچ امر ناخوشایندِ احتمالی—مانند کیفری محتمل—پیشِ رویشان نیست تا از آن بترسند، و هیچ ناخوشایندیِ قطعی‌ای—مانند کیفری حتمی یا هراسی پیش‌آمده—نیست تا به سبب آن اندوهگین شوند؛ زیرا ترس همواره از امر ناگواری است که احتمال وقوع دارد، و اندوه از امر ناگواری است که وقوعش قطعی است. حرف «فاء» در عبارت « فَلاٰ خَوْفٌ » و پس از آن، برای در نظر گرفتن معنای شرط (توهم شرط) است؛ چراکه کلام در معنای این جمله است: هرکس گفت پروردگار ما الله است و سپس پایداری ورزید، پس هیچ ترسی بر او نیست...