تفسیر آیهٔ ۸۲ سورهٔ زخرف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « سُبْحٰانَ رَبِّ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمّٰا يَصِفُونَ » (پاک و منزه است پروردگار آسمان‌ها و زمین، پروردگار عرش، از آنچه وصف می‌کنند). این سخن، تسبیحِ خداوند سبحان است؛ یعنی او را از آنچه بدو نسبت می‌دهند منزه می‌دارد. و ظاهراً عبارت « رَبِّ الْعَرْشِ » (پروردگار عرش)، عطف بیان برای «پروردگار آسمان‌ها و زمین» است؛ چراکه مقصود از آسمان‌ها و زمین، مجموعهٔ جهانِ مشهود است و این جهان همان عرشِ فرمانروایی خدای متعال است که بر آن استیلا یافته، در آن حکم رانده و کارش را تدبیر نموده است.

این سخن خالی از اشاره به برهانی بر یکتاییِ خداوند نیست؛ چراکه آفرینش منحصراً از آنِ خدای متعال است (حتی با اعترافِ مخالفان) و آفرینش از شئونِ عرشِ فرمانروایی اوست. از سوی دیگر تدبیر نیز نوعی آفرینش و ایجاد است، زیرا تدبیر همان ایجادِ نظام جاری در میان آفریدگان است؛ پس تدبیر هم از شئونِ عرشِ او خواهد بود. بنابراین، پروردگاریِ او نسبت به عرش، همان پروردگاری بر همهٔ آسمان‌ها و زمین است.