وَزُخۡرُفٗاۚ وَإِن كُلُّ ذَٰلِكَ لَمَّا مَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَٱلۡأٓخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُتَّقِينَ
و زر و زیورهایی [فراوان]؛ و همهٔ اینها چیزی جز کالای ناچیز زندگی دنیا نیست، و آخرت نزد پروردگارت ویژهٔ پرواپیشگان است.
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۳۴ و ۳۵ با هم
خدای متعال میفرماید: « وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْوٰاباً وَ سُرُراً عَلَيْهٰا يَتَّكِؤُنَ وَ زُخْرُفاً » (و برای خانههایشان درهایی و تختهایی که بر آنها تکیه زنند، و زر و زیوری قرار میدادیم). نکره آمدنِ « أَبْوٰاباً » (درها) و « سُرُراً » (تختها) برای بزرگداشت و نشان دادن شکوه آنهاست؛ و «زخرف» به معنای طلا یا مطلق زینت است. صاحب مجمعالبیان گفته است: «زخرف» نهایت زیبایی هر چیز است و از همین رو به طلا زخرف گفتهاند؛ و عرب میگوید: «زخرفه زخرفة» هنگامی که آن را نیکو و آراسته کند، و به نقشها و نگارهها نیز از همین باب «زخرف» گفتهاند؛
و در حدیث آمده است: «أنه(ص)لم يدخل الكعبة-حتى أمر بالزخرف فنحي» (پیامبر (ص) به کعبه وارد نشد تا آنکه دستور داد نقشونگارها را برچینند و دور کنند). سخن مجمعالبیان به پایان رسید؛ و معنای باقی آیه نیز روشن است.
تفسیر آیهٔ ۳۵ سورهٔ زخرف، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۸، صفحهٔ ۱۰۱ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/43/35/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « وَ إِنْ كُلُّ ذٰلِكَ لَمّٰا مَتٰاعُ الْحَيٰاهِ الدُّنْيٰا وَ الْآخِرَهُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ » (و همهٔ اینها جز کالای زندگی دنیا نیست، و آخرت نزد پروردگارت ویژهٔ پرهیزگاران است). «إِنْ» برای نفی است و « لَمّٰا » به معنای «إلّا» (مگر)؛ یعنی همهٔ امتیازهای یادشده برای معیشت، جز کالای زندگی دنیای ناپایدار و فناپذیری نیست که هرگز دوام نمیآورد.
و این سخن پروردگار که: « وَ الْآخِرَهُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ » (و آخرت نزد پروردگارت ویژهٔ پرهیزگاران است)، مراد از آخرت در آن، به قرینهٔ سیاق سخن، زندگی سعادتمندانهٔ آخرت است؛ گویی زندگی پررنج و شقاوتبار اخروی اصلاً زندگی به شمار نمیآید.
معنای آیه این است که زندگی سعادتمندانهٔ آخرت، بر پایهٔ حکم و قضای قطعیِ خدای متعال، ویژهٔ پرهیزگاران است؛ و این اختصاص و انحصار، تا اندازهای معنایی را که پیشتر دربارهٔ «یکپارچه بودنِ مردم در دنیا بهعنوان یک امّت» بیان کردیم، تأیید میکند.