تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ زخرف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « اَلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ جَعَلَ لَكُمْ فِيهٰا سُبُلاً لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ » (همان کسی که زمین را برای شما گهواره‌ای قرار داد و در آن برایتان راه‌هایی پدید آورد تا شاید راه یابید). یعنی زمین را چنان برایتان مهیا ساخت که در آن پرورش یابید، همان‌گونه که کودکان در گهواره پرورش می‌یابند؛ و در زمین برای شما راه‌ها و مسیرهایی نهاد تا در آن‌ها گام بردارید و به مقصدهای خود راه پیدا کنید.

و گفته شده است معنای « لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ » (امید که راه یابید) این است: امید باشد که به شناخت خدا و یکتا دانستنِ او در عبادت راه یابید؛ ولی معنای نخست روشن‌تر است.

در این کلام، التفات (تغییر لحن سخن) به خطاب قرار دادنِ مشرکان رخ داده است، پس از آنکه سخن پیش‌تر از آنان به سوی پیامبر (ص) برگشته بود. شاید دلیل آن، نشان دادنِ اهمیت این نکته در امر آفرینش باشد؛ و آن اینکه تدبیر هستی عینِ آفرینش است. ازاین‌رو، اعترافِ آنان به اختصاصِ آفرینش به خدای پاک و منزه، و در عین حال سخنشان مبنی بر واگذاریِ تدبیر به دیگر آفریدگانش، تناقض‌گوییِ برآمده از نادانی است؛ پس بی‌هیچ واسطه‌ای با چنین خطابی بر سرشان کوبید و سرزنششان کرد.