تفسیر آیهٔ ۲۶ سورهٔ شوری

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ الْكٰافِرُونَ لَهُمْ عَذٰابٌ شَدِيدٌ » (و [دعای] کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند اجابت می‌کند و از فضل خویش بر آنان می‌افزاید، و کافران عذابی سخت دارند [شوری: ۲۶]). فاعلِ فعلِ « يَسْتَجِيبُ »، ضمیری است که به خدای متعال بازمی‌گردد و عبارتِ « اَلَّذِينَ آمَنُوا »...

و ادامهٔ آن، بنا بر آنچه گفته‌اند، به واسطهٔ حذف حرف اضافه (نزع خافض) در جایگاه مفعول است و در تقدیر چنین بوده: «وَ يَسْتَجِيبُ لِلَّذِينَ آمَنُوا» (و برای کسانی که ایمان آورده‌اند اجابت می‌کند). برخی نیز گفته‌اند فاعلِ « يَسْتَجِيبُ » همان « اَلَّذِينَ » است؛ اما این سخن با سیاق آیات ناسازگار و بعید است.

«استجابت» به معنای پاسخ‌دادن به دعاست؛ و از آنجا که بندگی و عبادت نوعی خواندنِ خدای متعال است، پذیرش آن با تعبیر «اجابت‌کردن برای آنان» بیان شده است. دلیل بر این معنا، این سخن اوست که: « وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ » (و از فضل خویش بر آنان می‌افزاید)؛ زیرا ظاهر این تعبیر، افزایش پاداش است. همچنین قرار گرفتنِ اجابت مؤمنان در برابر این جمله که: « وَ الْكٰافِرُونَ لَهُمْ عَذٰابٌ شَدِيدٌ » (و کافران عذابی سخت دارند)، شاهد دیگری بر این معناست.

و گفته شده: مراد این است که چون او را بخوانند دعایشان را مستجاب می‌گرداند، خواسته‌شان را به آنان می‌بخشد و فراتر از درخواستشان بر آن می‌افزاید؛ اما این سخن با سیاق آیات فاصله دارد و بعید است، افزون بر اینکه استجابت دعا تنها به اهل ایمان اختصاص ندارد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۲۶ با هم

این بخش، چهارمین دسته از آیات است که وحی الهی را چنین معرفی می‌کند: دینی که با وحی فرود آمده، کتابی نوشته‌شده و مقرر برای مردم است و ترازویی است که اعمالشان با آن سنجیده می‌شود تا بر همان اساس در روز قیامت جزا داده شوند، و پاداش نیکو نیز بخشی از روزیِ الهی به شمار می‌رود. ادامه در متن کامل