أَمۡ لَهُمۡ شُرَكَٰٓؤُاْ شَرَعُواْ لَهُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا لَمۡ يَأۡذَنۢ بِهِ ٱللَّهُۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةُ ٱلۡفَصۡلِ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۗ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
آیا برای آنان شریکانی هست که آیینی برایشان تشریع کرده‌اند که خداوند بدان اجازه نداده است؟! و اگر کلمهٔ فیصله‌بخش [بر زندگی آنان در زمین تا زمانی معین] در میان نبود، حتماً میانشان داوری می‌شد؛ و بی‌تردید برای ستمکاران عذابی دردناک خواهد بود.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۲۶ با هم
این بخش، چهارمین دسته از آیات است که وحی الهی را چنین معرفی می‌کند: دینی که با وحی فرود آمده، کتابی نوشته‌شده و مقرر برای مردم است و ترازویی است که اعمالشان با آن سنجیده می‌شود تا بر همان اساس در روز قیامت جزا داده شوند، و پاداش نیکو نیز بخشی از روزیِ الهی به شمار می‌رود. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۲۱ سورهٔ شوری، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۸، صفحهٔ ۳۸ تا ۴۱ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/42/21/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « أَمْ لَهُمْ شُرَكٰاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّينِ مٰا لَمْ يَأْذَنْ بِهِ اللّٰهُ » (شوری: ۲۱؛ «آیا آنان شریکانی دارند که آیینی برایشان تشریع کرده‌اند که خدا به آن اجازه نداده است؟») تا پایان آیه. از آنجا که بیان شد خدای پاک و منزه همان کسی است که کتاب را به حق فرو فرستاده و برای مردم آیینی تشریع کرده که میزان سنجش اعمال آنهاست، و او با لطف، توانمندی و عزت خویش، به هر کس خواهان آخرت باشد و برای آن تلاش کند آنچه از آن می‌خواهد می‌بخشد و بر آن می‌افزاید، و هر کس فقط دنیا را بخواهد و آخرت را فراموش کند هیچ نصیبی در آن ندارد؛ [پس از این بیان]، بر بی‌نصیب بودن منکران آخرت در آن سرا تأکید کرد، با انکار این فرض که دینی جز آیین تشریع‌شده از سوی خدا وجود داشته باشد تا اینان به آن پایبند بمانند و به سبب عمل به آن، همانند مؤمنان به آخرت در آن جهان روزی داده شوند؛ چرا که خدا هیچ شریکی ندارد تا دینی جز آیین الهی و بدون اذن او تشریع کند. بنابراین دینی جز آیین خدا وجود ندارد و در آخرت هیچ روزیِ نیکویی نخواهد بود مگر برای کسی که به آن ایمان آورده و برایش تلاش کرده باشد.
بنابراین جملهٔ «أَمْ لَهُمْ شُرَكٰاءُ » (آیا آنان شریکانی دارند؟) و ادامهٔ آن، در مقام انکار است، و سخن خدای متعال: « وَ لَوْ لاٰ كَلِمَهُ الْفَصْلِ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ » (و اگر کلمهٔ فیصله‌بخش نبود، قطعاً میانشان داوری می‌شد)، اشاره به همان سخن و سنتی است که پیش‌تر از سوی خدای متعال مقدر گشته بود مبنی بر اینکه بندگان تا زمانی معین در زمین زندگی کنند؛ و در این بیان، بزرگ‌شمردنِ جرم و گناه سنگین آنان نهفته است.
و سخن خدای متعال: « وَ إِنَّ الظّٰالِمِينَ لَهُمْ عَذٰابٌ أَلِيمٌ » (و بی‌گمان برای ستمکاران عذابی دردناک است)، هشداری تهدیدآمیز به آنان در برابر ستمشان است، و اشاره به اینکه هرگز از پنجهٔ قدرت الهی بیرون نمی‌روند؛ پس اگر کارشان در این دنیا فیصله نیافته و مجازات نشده‌اند، در آخرت عذابی دردناک برایشان خواهد بود.