تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ شوری

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِينَ لاٰ يُؤْمِنُونَ بِهٰا وَ الَّذِينَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ مِنْهٰا » (کسانی که به آن ایمان ندارند، درباره‌اش شتاب می‌ورزند و کسانی که ایمان آورده‌اند از آن بیمناکند...). مراد از شتاب‌خواستنِ آنان، شتابی از روی ریشخند و مسخره‌کردن است، و در قرآن بارها این سخنِ آنان نقل شده است که می‌گفتند: « مَتيٰ هٰذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صٰادِقِينَ » (اگر راست می‌گویید، این وعده کی خواهد بود؟).

«اشفاق» نوعی ترس است؛ راغب می‌گوید: اشفاق، توجه و دلسوزیِ آمیخته با بیم است، چراکه شخصِ دل‌سوز و بیمناک (مُشفِق)، کسی را که نگران اوست دوست دارد و از آسیبی که ممکن است به او برسد می‌ترسد. خدای متعال می‌فرماید: « وَ هُمْ مِنَ السّٰاعَهِ مُشْفِقُونَ » (و آنان از قیامت بیمناکند)؛ پس هرگاه این واژه با حرف «مِن» متعدی شود، معنای ترس در آن آشکارتر است، و هرگاه با حرف «فِي» متعدی شود، معنای دلسوزی و عنایت در آن نمایان‌تر خواهد بود؛ همان‌طور که خدای متعال می‌فرماید: « إِنّٰا كُنّٰا قَبْلُ فِي أَهْلِنٰا مُشْفِقِينَ » (ما پیش از این در میان خانوادهٔ خود نگران و دل‌سوز بودیم) و در اینجا فرمود: « مُشْفِقُونَ مِنْهٰا » (از آن هراسان و بیمناکند). [پایان سخن راغب].

و سخن خدای متعال که: « أَلاٰ إِنَّ الَّذِينَ يُمٰارُونَ فِي السّٰاعَهِ لَفِي ضَلاٰلٍ بَعِيدٍ » (آگاه باشید، آنان که دربارهٔ قیامت ستیزه‌جویی می‌کنند، در گمراهیِ دوری هستند)؛ «مماراة» پافشاری بر جدال و کشمکش است، و مرادْ اصرارِ آنان بر انکار قیامت از راه جرّوبحث و مجادله است. و علت اینکه آنان در گمراهیِ دوری افتاده‌اند، این است که به بیراهه رفتند و راه زندگی را گم کردند؛ همان راه زندگی‌ای که شناخت و درست‌پیمودنِ آن، مهم‌ترین مسئلهٔ قابل‌تصور برای انسان است؛ اما آنان پنداشتند زندگی همین دورانِ کوتاه و فانی است و از این رو یکسره به شهوت‌های دنیا روی آوردند، در حالی که زندگیِ واقعی، جاودان و همیشگی است و بر آنان واجب بود که از دنیایشان برای آخرت خود توشه برگیرند؛ ولی آنان از راه هدایت منحرف شدند و در مسیر هلاکت و تباهی افتادند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۲۶ با هم

این بخش، چهارمین دسته از آیات است که وحی الهی را چنین معرفی می‌کند: دینی که با وحی فرود آمده، کتابی نوشته‌شده و مقرر برای مردم است و ترازویی است که اعمالشان با آن سنجیده می‌شود تا بر همان اساس در روز قیامت جزا داده شوند، و پاداش نیکو نیز بخشی از روزیِ الهی به شمار می‌رود. ادامه در متن کامل