تفسیر آیهٔ ۳۷ سورهٔ فصلت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

این سخن الهی: « وَ مِنْ آيٰاتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهٰارُ » (و از نشانه‌های او شب و روز است...)، استدلال به یگانگی و پیوستگی تدبیر جهان بر یگانگی پروردگارِ مدبر، و استدلال به یگانگی پروردگار بر واجب بودنِ پرستش انحصاری اوست؛ به همین جهت در ادامه فرمود: « لاٰ تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَ لاٰ لِلْقَمَرِ » (برای خورشید و برای ماه سجده نکنید...).

این کلام در واقع پاسخی به یک پرسش پنهان (دفع دخل) است؛ گویی وقتی با آیهٔ « وَ مِنْ آيٰاتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهٰارُ » (و از نشانه‌های او شب و روز است...) یگانگی خدا در ربوبیتش اثبات شد، پرسیدند: «پس ما چه کنیم؟»، پاسخ داده شد: « لاٰ تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَ لاٰ لِلْقَمَرِ » (برای خورشید و ماه سجده نکنید)، زیرا آن دو، آفریده‌هایی مدبَّر (تدبیرشده) از آفریدگان اویند، بلکه سجده را ویژهٔ خدا قرار دهید و تنها او را بپرستید. عموم بت‌پرستان خورشید و ماه را بزرگ می‌شمردند، هرچند گفته شده جز صابئین کسی آن دو را نمی‌پرستید؛ و ضمیر « خَلَقَهُنَّ » (آن‌ها را آفرید) به شب، روز، خورشید و ماه بازمی‌گردد.

سخن الهی: « إِنْ كُنْتُمْ إِيّٰاهُ تَعْبُدُونَ » (اگر تنها او را می‌پرستید)، یعنی عبادت خدا با پرستش غیر او جمع‌شدنی نیست.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۷ تا ۳۹ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مِنْ آيٰاتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهٰارُ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ » (و از نشانه‌های او شب و روز و خورشید و ماه است...). هنگامی که خدای پاک و منزه یادآور شد که دعوت پیامبر (ص) بهترین سخن است و به ایشان سفارش فرمود که بدی‌ها را با نیکوترین خصلت‌ها دفع کند، دوباره به اصل دعوت بازگشت و در این سه آیه بر یگانگی پروردگار و معاد استدلال کرد.