تفسیر آیهٔ ۳۴ سورهٔ غافر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَقَدْ جٰاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّنٰاتِ » (و به یقین، یوسف پیش از این با معجزات و دلایل روشن نزد شما آمد...) تا پایان آیه. هنگامی که یادآور شد خدا گمراهشان ساخته است و هیچ راهنمایی ندارند، بر این مطلب به نوعِ رفتار آنان با حضرت یوسف (ع) در رسالتش به سوی ایشان شاهد آورد؛ زیرا آنان تا زمانی که او زنده بود، در پیامبری‌اش شک می‌ورزیدند و هنگامی که از دنیا رفت گفتند: پس از او هیچ پیامبری نخواهد بود.

پس معنا چنین است: سوگند می‌خورم که بی‌گمان پیش از این، یوسف با دلایل روشن و معجزاتی نزد شما آمد که هیچ تردیدی باقی نمی‌گذاشت، در این‌که او فرستاده‌ای از جانب خداست. با این حال تا زمانی که زنده بود، پیوسته در آنچه برایتان آورده بود در شک و تردید بودید؛ تا آنگاه که از دنیا رفت، گفتید: خدا هرگز پس از او پیامبری برنخواهد انگیخت. بدین‌ترتیب سخن خود را نقض کردید و هیچ باکی هم به خود راه ندادید.

سپس آن را با این کلام خود تأکید فرمود ــ که در معنای بیانِ علّت است ــ : « كَذٰلِكَ يُضِلُّ اللّٰهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتٰابٌ » (این‌گونه خدا هر گزافه‌کارِ اهلِ شکی را گمراه می‌سازد).