تفسیر آیهٔ ۲۷ سورهٔ غافر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ قٰالَ مُوسيٰ إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ مِنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لاٰ يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسٰابِ » (و موسی گفت: من از هر سرکشی که به روز حساب ایمان ندارد، به پروردگار خودم و پروردگار شما پناه برده‌ام). این سخنِ موسی (ع) پاسخی به تهدید فرعون بود که آهنگ کشتن او را داشت، و پناه بردن موسی به پروردگارش در برابر او بود؛ و این سخن او که:

« عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ » (به پروردگار خود و پروردگار شما پناه برده‌ام)، پاسخی دیگر به فرعون در سخنش بود که گفت: « وَ لْيَدْعُ رَبَّهُ » (و پروردگارش را بخواند)؛ زیرا فرعون ربوبیت خدای متعال را به موسی اختصاص داده بود، از این رو موسی با گفتن « عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ » اشاره کرد به اینکه خدای متعال، همان‌گونه که پروردگار اوست، پروردگار آنان نیز هست، و حکمش همان‌طور که دربارهٔ موسی نافذ است، در حق آنان نیز نافذ خواهد بود؛ پس او می‌تواند پناه‌جویش را از گزند آنان در امان دارد، و البته نگاه هم داشت.

از اینجا روشن می‌شود که خطاب در « وَ رَبِّكُمْ » (و پروردگار شما) متوجه فرعون و اطرافیان اوست، نه قومِ موسی از بنی‌اسرائیل.

و عبارتِ « مِنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لاٰ يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسٰابِ » (از هر سرکشی که به روز حساب ایمان ندارد)، اشاره به فرعون و هر کسی دارد که در این دو صفت، یعنی تکبر و بی‌ایمانی به روز حساب، با او شریک باشد؛ و اصولاً از گزند کسی که این دو صفت در او گرد آمده باشد، هیچ ایمنی و امانی نیست.