تفسیر آیهٔ ۷۶ سورهٔ نساء

تفسیر این آیه در المیزان

گفتاری دربارهٔ غیرت و تعصب

خدای متعال می‌فرماید: «الَّذِينَ آمَنُوا يُقٰاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ» تا «الطّٰاغُوتِ» (کسانی که ایمان آورده‌اند در راه خدا می‌جنگند... طاغوت)؛ مقایسه‌ای است میان مؤمنان و کافران از جهت توصیف جنگیدنشان، یا به بیانی دیگر از جهت نیتِ هر یک از دو گروه در کارزارشان، تا از این راه برتری و شرافت روش مؤمنان بر کافران دانسته شود، و معلوم گردد که راه مؤمنان به خدای پاک و منزه پایان می‌پذیرد و بر او تکیه دارد، به خلاف راه کافران؛ تا این مطلب انگیزه و مشوق دیگری برای مؤمنان در پیکار با آنان باشد.

خدای متعال می‌فرماید: «فَقٰاتِلُوا أَوْلِيٰاءَ الشَّيْطٰانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطٰانِ كٰانَ ضَعِيفاً» (پس با سرسپردگان شیطان بجنگید، که بی‌گمان نیرنگ شیطان همواره ناتوان است). کافران به سبب قرار گرفتن در راه طاغوت، از ولایت الهی خارج‌اند و هیچ سرپرستی ندارند جز سرپرست شرک؛ و [سرپرستِ] پرستش غیر خدای متعال، که همان شیطان است؛ پس او سرپرست آنان است و آنان نیز دوستان و سرسپردگان اویند.

و اینکه نیرنگ شیطان ضعیف شمرده شده، تنها بدان سبب است که راه طاغوت رویاروی راه خداست، و حال آنکه همهٔ قدرت از آنِ خداست؛ پس برای راه طاغوت که همان مکر و نیرنگ شیطان است، جز ناتوانی چیزی باقی نمی‌ماند. از این رو، با بیان ناتوانیِ راه کافران، مؤمنان را علیه آنان برانگیخت و به جنگیدن با ایشان تشویقشان کرد. البته ضعیف بودنِ نیرنگ شیطان در مقایسه با راه خدا، با نیرومندیِ آن در برابر کسی که از هوای نفس خود پیروی می‌کند منافاتی ندارد، و این امری آشکار است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۷۱ تا ۷۶ با هم

این آیات نسبت به آیاتِ پیش از خود — همان‌طور که می‌بینید — به منزلهٔ «ذی‌المقدمه» (مقصود اصلی) در برابر «مقدمه» است و مؤمنان را به جهاد در راه خدا برمی‌انگیزد و تشویق می‌کند. ادامه در متن کامل