تفسیر آیهٔ ۶۱ سورهٔ نساء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

خدای متعال می‌فرماید: «وَ إِذٰا قِيلَ لَهُمْ تَعٰالَوْا» (و چون به آنان گفته شود بیایید) تا پایان آیه. واژهٔ «تعالوا» در اصل فعلی امر از «تعالی» به معنای بالا رفتن و برتری جستن است؛ و «صد عنه يصد صدودا» به معنای روی‌گردانی از اوست. سخن خدا: «إِلىٰ مٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ وَ إِلَى الرَّسُولِ» (به سوی آنچه خدا نازل کرده و به سوی پیامبر) به منزلهٔ این است که گفته شود: «به سوی حکم خدا و کسی که بدان حکم می‌راند». و در عبارت «يَصُدُّونَ عَنْكَ» (از تو روی برمی‌گردانند)، روی‌گردانی تنها به پیامبر اختصاص یافته، با آنکه دعوت به سوی هر دو—کتاب و پیامبر با هم—بوده است نه تنها پیامبر؛ این بدان سبب است که اظهار تأسف از رفتار کسانی است که ادعا می‌کنند به آنچه خدا فرو فرستاده ایمان آورده‌اند؛ پس آنان کافر نیستند تا به روی‌گردانی از کتاب خدا تجاهر (آشکارا تظاهر) کنند، بلکه در حقیقت منافقانی هستند که به آنچه خدا نازل فرموده تظاهر به ایمان می‌کنند، ولی از پیامبرش روی برمی‌تابند.

از همین جا روشن می‌شود که تفاوت گذاشتن میان خدا و پیامبرش—به این صورت که انسان تسلیم حکم خدا باشد اما در پذیرش حکم پیامبر درنگ و تردید ورزد—بی‌گمان نفاق است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۵۹ تا ۷۰ با هم

و بدان که در این آیات شریف، موارد متعددی از التفاتِ کلامی (تغییر شیوهٔ بیان و گردشِ ضمیرها) دیده می‌شود که با یکدیگر درآمیخته‌اند؛ چرا که در آغاز این آیات، مؤمنان در جایگاه مخاطب قرار گرفته‌اند، اما در آیهٔ «وَ لَوْ أَنّٰا كَتَبْنٰا عَلَيْهِمْ» (و اگر ما بر آنان مقرر می‌کردیم) چنان‌که گذشت، به صورت غایب آمده‌اند. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۵۹ تا ۷۰ با هم

و نیز بدان که دربارهٔ سبب نزول این آیات، روایات فراوان و داستان‌های گوناگونی نقل شده است؛ ولی تأمل در آن‌ها هیچ تردیدی باقی نمی‌گذارد که همگی از قبیل تطبیق نظریِ راویان آن‌هاست. ادامه در متن کامل