تفسیر آیهٔ ۴۲ سورهٔ ص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « اُرْكُضْ بِرِجْلِكَ هٰذٰا مُغْتَسَلٌ بٰارِدٌ وَ شَرٰابٌ » (پایت را به زمین بکوب؛ این آبی سرد برای شست‌وشو و آشامیدن است؛ ص: ۴۲). آمدنِ این آیه بی‌درنگ پس از ندا و درخواست ایوب، نشان می‌دهد که این کلام، اعلامِ استجابت دعای اوست و این‌که خدای متعال می‌فرماید: « اُرْكُضْ بِرِجْلِكَ »، بازگوییِ وحیی است که هنگام برطرف ساختن رنج و تحقق استجابت به او شد؛ یا آن‌که فعلِ گفتن در تقدیر است و معنا چنین می‌شود: «پس دعایش را اجابت کردیم و گفتیم: پایت را به زمین بکوب...». سیاق این فرمان اشاره دارد، بلکه آشکار می‌سازد که او توان ایستادن و راه رفتن با پاهایش را نداشت و در دیگر اعضای بدنش نیز گرفتار بیماری بود؛ پس خداوند بیماری و رنجِ پاهایش را شفا بخشید و در آن‌جا چشمه‌ای برایش پدیدار کرد و به او فرمان داد از آب آن غسل کند و بنوشد تا ظاهر و باطن بدنش بهبود یابد؛ و روایتی هم که خواهد آمد این معنا را تأیید می‌کند.

در این کلام، ایجاز به حذف (فشردگیِ سخن با حذف بخش‌های معلوم) به کار رفته و تقدیر سخن چنین است: «پس پایش را به زمین کوبید و غسل کرد و نوشید و خداوند او را از بیماری‌اش شفا بخشید».

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

۱. داستان او در قرآن:

تفسیر آیه‌های ۴۱ تا ۴۴ با هم

از داستان او در قرآن چیزی یاد نشده جز اینکه به رنج و بیماری در جان و فرزندانش گرفتار آمد، و سپس خدای متعال با عافیت بخشیدن به او و بازگرداندنِ خانواده‌اش و همانندشان همراه با آنان، گشایش بخشید، تا رحمتی از جانب او و مایۀ پندی برای عبادت‌کنندگان باشد (انبیاء: ۸۳-۸۴؛ ص: ۴۱-۴۴). ادامه در متن کامل

داستان او در روایات:

تفسیر آیه‌های ۴۲ و ۴۳ با هم

سپس خداوند فرشته‌ای را به سوی او فرستاد و آن فرشته پایش را به زمین کوبید و آب بیرون زد؛ پس ایوب را با آن آب شست‌وشو داد و او به شاداب‌ترین و نیکوترین حالتی که پیش‌تر داشت بازگشت، و خداوند در پیرامون او بوستانی سرسبز رویاند و خانواده، مال، فرزندان و کشت‌وکارش را به او بازگرداند، و فرشته در کنار او نشست تا با وی هم‌سخن شود و مونس او باشد.

تفسیر آیه‌های ۴۱ تا ۴۴ با هم

می‌گویم: از ابن‌عباس نیز روایتی نزدیک به این نقل شده است، و از وهب روایت شده که همسر ایوب، دختر میشا بن یوسف بود. ادامه در متن کامل

و همانا خداوند او را به آن بلای بزرگ دچار ساخت — که به سبب آن در چشم همهٔ مردم خوار و ناچیز می‌نمود — تا هرگاه مردم نعمت‌های بزرگی را که خداوند می‌خواست به او برساند مشاهده کردند، برای او ادعای خدایی نکنند؛ و نیز برای اینکه از این رخداد دلیل بیاورند که پاداش الهی بر دو گونه است: یکی از روی استحقاق و دیگری از روی اختصاص و بخشش ویژه؛ و نیز برای اینکه هیچ ناتوانی را به سبب ناتوانی‌اش، هیچ بینوایی را به سبب فقرش، و هیچ بیماری را به خاطر بیماری‌اش خوار نشمارند؛ و بدانند که خداوند هر که را بخواهد بیمار می‌سازد و هر که را بخواهد شفا می‌بخشد، هر زمان که بخواهد، به هر گونه که بخواهد و با هر سببی که اراده کند، و آن را برای هر که بخواهد مایهٔ عبرت، برای هر که بخواهد موجب تیره‌بختی، و برای هر که بخواهد مایهٔ نیک‌بختی قرار می‌دهد. ادامه در متن کامل