تفسیر آیهٔ ۴۳ سورهٔ ص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ وَهَبْنٰا لَهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَهً مِنّٰا وَ ذِكْريٰ لِأُولِي الْأَلْبٰابِ » (و به او خانواده‌اش و همانندشان را همراه آنان بخشیدیم، تا رحمتی از سوی ما و پندی برای خردمندان باشد). در روایت آمده است که از جمله ابتلائات ایوب (ع) این بود که همهٔ اهل و خانواده‌اش جز همسرش درگذشتند، و خداوند دوباره آنان را برای او زنده کرد و به وی بخشید و به همان اندازه نیز بر آنان افزود. برخی هم گفته‌اند: آنان در روزگار گرفتاری‌اش، از گرد او پراکنده شده بودند؛ پس از بهبودی‌اش خداوند دوباره آنان را نزد او گرد آورد، و زاد و ولد کردند و شمارشان دو برابرِ آنچه بود گردید.

و سخن خدای متعال: « رَحْمَهً مِنّٰا وَ ذِكْريٰ لِأُولِي الْأَلْبٰابِ » مفعول‌له (بیانگر هدف و علت کار) است؛ یعنی آنچه با او کردیم، به این سبب انجام دادیم تا رحمتی از جانب ما و مایهٔ یادآوری و پندی برای خردمندان باشد که با آن متذکر شوند.

داستان او در روایات:

و در تفسیر قمی، دربارهٔ سخن خدای متعال: « وَ وَهَبْنٰا لَهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ » (و کسانش و مانند آن‌ها را همراهشان به او بخشیدیم) تا آخر آیه، آمده است که فرمود:

خداوند خانواده‌اش را که پیش از دوران بلا مرده بودند به او بازگرداند، و خانواده‌اش را نیز که پس از فرود آمدن بلا جان باخته بودند به او بازگرداند؛ خداوند همهٔ آنان را برای او زنده ساخت و در کنارش زیستند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

۱. داستان او در قرآن:

تفسیر آیه‌های ۴۱ تا ۴۴ با هم

از داستان او در قرآن چیزی یاد نشده جز اینکه به رنج و بیماری در جان و فرزندانش گرفتار آمد، و سپس خدای متعال با عافیت بخشیدن به او و بازگرداندنِ خانواده‌اش و همانندشان همراه با آنان، گشایش بخشید، تا رحمتی از جانب او و مایۀ پندی برای عبادت‌کنندگان باشد (انبیاء: ۸۳-۸۴؛ ص: ۴۱-۴۴). ادامه در متن کامل

داستان او در روایات:

تفسیر آیه‌های ۴۲ و ۴۳ با هم

سپس خداوند فرشته‌ای را به سوی او فرستاد و آن فرشته پایش را به زمین کوبید و آب بیرون زد؛ پس ایوب را با آن آب شست‌وشو داد و او به شاداب‌ترین و نیکوترین حالتی که پیش‌تر داشت بازگشت، و خداوند در پیرامون او بوستانی سرسبز رویاند و خانواده، مال، فرزندان و کشت‌وکارش را به او بازگرداند، و فرشته در کنار او نشست تا با وی هم‌سخن شود و مونس او باشد.

تفسیر آیه‌های ۴۱ تا ۴۴ با هم

می‌گویم: از ابن‌عباس نیز روایتی نزدیک به این نقل شده است، و از وهب روایت شده که همسر ایوب، دختر میشا بن یوسف بود. ادامه در متن کامل

و همانا خداوند او را به آن بلای بزرگ دچار ساخت — که به سبب آن در چشم همهٔ مردم خوار و ناچیز می‌نمود — تا هرگاه مردم نعمت‌های بزرگی را که خداوند می‌خواست به او برساند مشاهده کردند، برای او ادعای خدایی نکنند؛ و نیز برای اینکه از این رخداد دلیل بیاورند که پاداش الهی بر دو گونه است: یکی از روی استحقاق و دیگری از روی اختصاص و بخشش ویژه؛ و نیز برای اینکه هیچ ناتوانی را به سبب ناتوانی‌اش، هیچ بینوایی را به سبب فقرش، و هیچ بیماری را به خاطر بیماری‌اش خوار نشمارند؛ و بدانند که خداوند هر که را بخواهد بیمار می‌سازد و هر که را بخواهد شفا می‌بخشد، هر زمان که بخواهد، به هر گونه که بخواهد و با هر سببی که اراده کند، و آن را برای هر که بخواهد مایهٔ عبرت، برای هر که بخواهد موجب تیره‌بختی، و برای هر که بخواهد مایهٔ نیک‌بختی قرار می‌دهد. ادامه در متن کامل