تفسیر آیهٔ ۴ سورهٔ صافات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّ إِلٰهَكُمْ لَوٰاحِدٌ » (صافات: ۴؛ بی‌گمان معبود شما یکتاست). مخاطب این سخن عموم مردم‌اند و این جمله مقسَم‌به (موضوع و جواب سوگند) است، و سخنی است که همراه با دلیل بیان شده، چنان‌که توضیح آن خواهد آمد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴ و ۵ با هم

و در پی‌درپی آوردن این اوصاف، به علتِ یکتا بودن معبود اشاره شده است، همان‌گونه که ویژگیِ این سوگند نیز به علتِ پروردگار بودن او برای آسمان‌ها، زمین و آنچه میان آن‌هاست اشاره دارد.

گویی چنین گفته شده است: معبود شما قطعاً یکتاست، زیرا ملاک در الوهیتِ معبود (که همان معبودِ به‌حق بودن است) آن است که پروردگاری باشد که امور را تدبیر می‌کند، چنان‌که خود شما نیز بدان اعتراف دارید؛ و خدای پاک و منزه پروردگار آسمان‌ها، زمین و آنچه میان آن‌هاست می‌باشد، همان که امور آن‌ها را تدبیر می‌کند و در همهٔ آن‌ها دست‌اندرکارِ تصرف است.

و چگونه چنین نباشد؟ در حالی که خدای متعال به پیامبرش وحی می‌فرستد و با فرستادن فرشتگانی که میان آسمان و زمین صف می‌بندند، در آسمان و ساکنانش تصرف می‌کند؛ و از آنجا که آنجا جولانگاه شیاطین است، فرشتگان شیاطین را می‌رانند، و این نیز تصرفی از سوی او در میان آسمان و زمین و در شیاطین است؛ سپس فرشتگان ذکر را بر پیامبرش تلاوت می‌کنند که مایهٔ کمال‌بخشی به انسان‌ها و تربیت آنان است، چه تصدیق کنند و چه تکذیب؛ بنابراین، جریان وحی خودْ تصرفی از سوی خدا در آسمان‌ها، زمین و آنچه میان آن‌هاست به شمار می‌آید. پس او با وجود یگانگی‌اش، پروردگارِ همهٔ این‌ها، مدبرِ امورشان و تنها معبودِ یکتاست.