تفسیر آیهٔ ۱۱۲ سورهٔ صافات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ بَشَّرْنٰاهُ بِإِسْحٰاقَ نَبِيًّا مِنَ الصّٰالِحِينَ » (و او را به اسحاق مژده دادیم که پیامبری از شایستگان بود)؛ ضمیر در این آیه به ابراهیم (ع) بازمی‌گردد.

و بدان که این آیه دربردارندهٔ مژده به اسحاق است، و چون پس از بشارتِ پیشین در آیهٔ « فَبَشَّرْنٰاهُ بِغُلاٰمٍ حَلِيمٍ » (پس او را به پسری بردبار مژده دادیم) واقع شده که در پیِ آن آمده است: « فَلَمّٰا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ » (پس چون با او به سن تلاش رسید) تا پایان داستان، ظاهرش همچون صریح، یا اصلاً صریح است در این‌که ذبیح کسی جز اسحاق بوده و او همان اسماعیل (ع) است؛ و ما سخن در این باره را در داستان‌های ابراهیم (ع) در سورهٔ انعام به تفصیل آورده‌ایم.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۰۲ و ۱۱۲ با هم

و در [کتاب] من‌لایحضره‌الفقیه آمده است که از امام صادق (ع) پرسیدند: ذبیح چه کسی بود؟ فرمود: اسماعیل بود؛ چرا که خدای متعال داستان او را در کتابش یاد کرد، سپس فرمود: « وَ بَشَّرْنٰاهُ بِإِسْحٰاقَ نَبِيًّا مِنَ الصّٰالِحِينَ » (و او را به اسحاق، پیامبری از شایستگان، بشارت دادیم) [صافات: ۱۱۲].

می‌گویم: این همان مطلبی است که پیش‌تر در بیان آیه گذشت که سیاق آیه بر این معنا ظاهر، بلکه صریح است.

تفسیر آیه‌های ۱۰۱ و ۱۱۲ با هم

و در همان کتاب آمده است: عیاشی به سند خود از بُرَید بن معاویهٔ عِجلی روایت کرده که گفت: به امام صادق (ع) عرض کردم: فاصلهٔ میان مژده‌داده‌شدن به ابراهیم دربارهٔ اسماعیل و مژده‌داده‌شدن به او دربارهٔ اسحاق (ع) چقدر بود؟ فرمود:

«كان بين البشارتين خمس سنين-قال الله سبحانه فَبَشَّرْنٰاهُ بِغُلاٰمٍ حَلِيمٍ يعني إسماعيل-و هي أول بشارة بشر الله به إبراهيم(ع)في الولد»؛ میان این دو بشارت پنج سال فاصله بود. خدای پاک و منزه فرمود: ﴿فَبَشَّرْنٰاهُ بِغُلاٰمٍ حَلِيمٍ﴾ [صافات: ۱۰۱] یعنی اسماعیل؛ و این نخستین مژده‌ای بود که خداوند دربارهٔ فرزند به ابراهیم (ع) داد.