تفسیر آیهٔ ۷۷ سورهٔ یس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسٰانُ أَنّٰا خَلَقْنٰاهُ مِنْ نُطْفَهٍ فَإِذٰا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ »؛ «آیا انسان ندانسته است که ما او را از نطفه‌ای آفریدیم، و اینک او ستیزه‌جویی آشکار است؟» این آیه بازگشت به بحث گذشته دربارهٔ رستاخیز و دلیل‌آوردن بر آن در پیِ انکار مشرکان است؛ و بعید نیست بیانِ تفصیلیِ همان گفتارِ مشرکان باشد که در کلام خدای متعال: « فَلاٰ يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ » (سخن آنان تو را اندوهگین نسازد) تا پایان آیه به آن اشاره شد. مراد از دیدن (رؤیت)، شناخت و علم قطعی است؛ یعنی آیا انسان به‌یقین ندانسته است که ما او را از نطفه‌ای آفریدیم؟ نکره آمدنِ «نطفه» برای ناچیز شمردنِ آن است و «خصیم» به معنای کسی است که بر دشمنی و مجادلهٔ خویش پافشاری می‌کند.

استفهام برای شگفتی است؛ و معنا این است که: شگفت‌آور است که انسان می‌داند ما او را از نطفه‌ای بی‌مقدار آفریده‌ایم، اما ناگهان ستیزه‌جویی مجادله‌گر و آشکار می‌شود.