تفسیر آیهٔ ۷۱ سورهٔ احزاب

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمٰالَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ مَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فٰازَ فَوْزاً عَظِيماً » (تا کارهایتان را برای شما اصلاح کند و گناهانتان را بیامرزد، و هر کس از خدا و پیامبرش اطاعت کند، بی‌گمان به رستگاری بزرگی دست یافته است). اصلاح اعمال و آمرزش گناهان را بر پایبندی به سخن استوار مترتب ساخته است؛ به این دلیل که نفس آدمی هرگاه همواره به سخن استوار پایبند باشد، از دروغ‌گویی، بیهوده‌گویی و سخنانی که مایهٔ فساد است بازمی‌ایستد. با ریشه‌دار شدن این خصلت در وجودش، به‌طور طبیعی از کارهای زشت، ناپسند و بیهوده‌کاری در عمل نیز دست می‌کشد. در این هنگام، کارهای انسان سامان و اصلاح می‌یابد؛ پس اگر به گناهان هلاک‌کننده‌ای دچار شده باشد، به‌طور طبیعی بر آنچه از عمرش تباه ساخته پشیمان می‌شود، و همین پشیمانی برای توبه بس است.

و خداوند او را در باقی‌ماندهٔ عمرش از فرورفتن در کارهای مهلک بازمی‌دارد، و اگر آهنگ گناهی از گناهان کوچک کند، خداوند او را می‌آمرزد؛ چراکه خدای متعال فرموده است: «إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبٰائِرَ مٰا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئٰاتِكُمْ» (اگر از گناهان بزرگی که از آن‌ها نهی می‌شوید پرهیز کنید، گناهان کوچکتان را از شما می‌زداییم؛ نساء: ۳۱). پس پایبندی به گفتار استوار، به اذن خدا انسان را به سوی شایستگیِ کارها و آمرزش گناهان می‌کشاند.

و کلام الهی: « وَ مَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فٰازَ فَوْزاً عَظِيماً » (و هر کس از خدا و پیامبرش اطاعت کند، بی‌گمان به رستگاری بزرگی دست یافته است)، وعده‌ای نیکو بر انجام دادنِ همهٔ کارهای شایسته و پرهیز از همهٔ کارهای حرام است؛ از آن رو که رستگاریِ بزرگ را پی‌آمدِ اطاعت از خدا و پیامبرش قرار داده است.

و بدین‌سان، این سوره در حقیقت از حیث معنایی پایان می‌پذیرد؛ زیرا اطاعت از خدا و پیامبرش، کلام فراگیری است که همهٔ احکام پیشین اعم از واجبات و محرمات را دربرمی‌گیرد، و دو آیهٔ بعدی گویی کامل‌کنندهٔ معنای همین آیه‌اند.