تفسیر آیهٔ ۳۱ سورهٔ احزاب

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صٰالِحاً نُؤْتِهٰا أَجْرَهٰا مَرَّتَيْنِ » إلخ (و هر کس از شما که در برابر خدا و رسولش فروتنی ورزد و کار شایسته کند، پاداشش را دو بار به او می‌دهیم...). «قنوت» به معنای خضوع و فروتنی است، و گفته شده: اطاعت، و نیز گفته شده: پایبندی بر اطاعت همراه با خضوع است. «اعتاد» به معنای آماده ساختن است، و مصداقِ «رزق کریم» (روزیِ پرارزش و ارجمند) بهشت است.

معنای آیه چنین است: و هر کس از شما که در برابر خدا و رسولش خضوع کند، یا همواره با خضوع از خدا و رسولش اطاعت نماید و کاری شایسته انجام دهد، پاداشش را دو بار، یعنی دوچندان به او عطا می‌کنیم و برایش روزی‌ای ارجمند، که همان بهشت است، آماده ساخته‌ایم.

التفات (تغییر لحن کلام) از غایب به متکلم‌مع‌الغیر (اول‌شخص جمع) در « نُؤْتِهٰا » (به او می‌دهیم) و « أَعْتَدْنٰا » (آماده کرده‌ایم)، برای اعلام نزدیکی و کرامت است؛ برعکسِ دوری و خواری‌ای که از این سخن فهمیده می‌شود: « يُضٰاعَفْ لَهَا الْعَذٰابُ ضِعْفَيْنِ » (عذاب برایش دوچندان می‌شود).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۳۰ و ۳۱ با هم

در کتاب «مجمع [البیان]»، دربارهٔ سخن خداوند: « يٰا نِسٰاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ » (ای همسران پیامبر، هرکس از شما...) [احزاب: ۳۰-۳۱، تا پایان دو آیه]، محمد بن ابی‌عمیر از ابراهیم بن عبدالحمید، از علی بن عبدالله بن حسین، از پدرش، از امام علی بن الحسین (ع) روایت کرده است: مردی به آن حضرت گفت: شما اهل‌بیتی هستید که آمرزیده شده‌اید! امام خشمگین شد و فرمود: ما سزاوارتریم که آنچه خداوند دربارهٔ همسران پیامبر جاری ساخته دربارهٔ ما نیز جاری شود، نه اینکه چنان باشیم که تو می‌گویی؛ همانا ما برای نیکوکارمان دو برابر پاداش، و برای بدکارمان دو برابر عذاب قائلیم.