تفسیر آیهٔ ۵۱ سورهٔ روم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَئِنْ أَرْسَلْنٰا رِيحاً فَرَأَوْهُ مُصْفَرًّا لَظَلُّوا مِنْ بَعْدِهِ يَكْفُرُونَ » (و اگر بادی [آسیب‌رسان] بفرستیم و آن [کشتزار] را زردشده ببینند، قطعاً پس از آن ناسپاسی می‌کنند). ضمیر در « فَرَأَوْهُ » به گیاه برمی‌گردد که از سیاق کلام فهمیده می‌شود، و عبارت « لَظَلُّوا » جواب قسم است که به جای جزا نشسته است. معنای آیه چنین است: و سوگند می‌خورم که اگر بادی سرد بفرستیم و به کشتزارها و درختانشان آسیب زند و آن‌ها را زرد و پژمرده کند و آن را چنین ببینند، بی‌گمان پس از آن نسبت به نعمت‌های او کفران می‌ورزند.

در این آیه، آنان به سبب دگرگونیِ شتاب‌زده‌شان در برابر نعمت و بلا سرزنش شده‌اند؛ چراکه هرگاه نعمتی برایشان نمایان شود، به شادمانی می‌شتابند، و هرگاه بخشی از آنچه خداوند از فضلش به آنان بخشیده بود گرفته شود، درنگی نمی‌کنند و بی‌درنگ نعمت‌های مسلّم را کفران می‌نمایند.

و گفته شده است: ضمیر « فَرَأَوْهُ » به ابر برمی‌گردد؛ زیرا ابر هرگاه زرد باشد، باران نمی‌بارد. و برخی نیز گفته‌اند:

به باد بازمی‌گردد، چراکه واژهٔ باد در زبان عربی هم مذکر به کار می‌رود و هم مؤنث؛ اما هر دو قول بعید است.