تفسیر آیهٔ ۱۹ سورهٔ روم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهٰا وَ كَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ » (زنده را از مرده بیرون می‌آورد و مرده را از زنده بیرون می‌آورد و زمین را پس از مرگش زنده می‌گرداند، و این‌چنین [از گورها] بیرون آورده می‌شوید). ظاهرِ «بیرون‌آوردنِ زنده از مرده» و برعکس، آفرینشِ جانداران از زمینِ مرده و سپس تبدیل‌شدنِ جانداران به خاکی بی‌جان و مرده است. البته آن را به آفریدنِ مؤمن از کافر و آفریدنِ کافر از مؤمن نیز تفسیر کرده‌اند؛ چرا که مؤمن زنده به شمار می‌آید و کافر مرده، چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «أَ وَ مَنْ كٰانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْنٰاهُ وَ جَعَلْنٰا لَهُ نُوراً» (آیا کسی که مرده بود و زنده‌اش کردیم و برای او نوری قرار دادیم...؟) [انعام: ۱۲۲].

و اما زنده کردنِ زمین پس از مرگش، همان جان‌گرفتن و خرّمی و شادابیِ زمین با گیاهان در بهار و تابستان است، پس از آنکه در پاییز و زمستان افسرده و بی‌جان شده بود. و کلام پروردگار: « وَ كَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ » یعنی همان‌گونه که زمین پس از مرگش زنده می‌شود، شما نیز با حیاتی دوباره برانگیخته می‌شوید و از گورهایتان بیرون می‌آیید؛ و تفسیرِ نظیرِ آغاز و پایانِ این آیه بارها در گذشته بیان شد.