إِذۡ تَقُولُ لِلۡمُؤۡمِنِينَ أَلَن يَكۡفِيَكُمۡ أَن يُمِدَّكُمۡ رَبُّكُم بِثَلَٰثَةِ ءَالَٰفٖ مِّنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ مُنزَلِينَ
آن‌گاه که به مؤمنان می‌گفتی: «آیا شما را بس نیست که پروردگارتان با سه هزار فرشتهٔ فرودآمده یاری‌تان کند؟»
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بحث روایی
تفسیر آیه‌های ۱۲۱ تا ۱۲۹ با هم
و از جمله اینکه در این روایت آمده خداوند فرشته‌ای را فرستاد و او جگر حمزه را برداشت و به جای خودش بازگرداند؛ و این نکته در بیشتر روایات نیامده است. ادامه در متن کامل
و در روایات اصحاب ما و دیگران آمده است که پیامبر خدا (ص) در آن روز پیشانی‌اش شکافت، دندان رباعیه‌اش (دندان میان دندانِ پیشین و نیش) شکست، و دندان ثنیه‌اش (دندان پیشین) آسیب دید؛ این را مُغیره روایت کرده است. ادامه در متن کامل
و در کتاب «الدر المنثور»، ابن‌اسحاق، عبد بن حمید، ابن‌جریر و ابن‌منذر از ابن‌شهاب، محمد بن یحیی بن حبان، عاصم بن عمرو بن قتاده، حُصَین بن عبد الرحمن بن عمرو بن سعد بن معاذ و دیگران روایت کرده‌اند که هر یک بخشی از ماجرای روز احد را بازگو کرده‌اند. ادامه در متن کامل
آنان گفتند: هنگامی که قریش — یا آنان که در روز بدر از کافران قریش آسیب دیدند — شکست خوردند و گریختگانشان به مکه بازگشتند و ابوسفیان نیز با کاروانش بازگشت، عبدالله بن ابی‌ربیعه، عکرمه بن ابی‌جهل و صفوان بن امیه با گروهی از مردان قریش که پدران، پسران و برادرانشان در بدر کشته شده بودند، نزد ابوسفیان بن حرب و دیگر قریشیانی که در آن کاروان کالای بازرگانی داشتند رفتند و گفتند: «ای گروه قریش، همانا محمد به شما داغ زد و برگزیدگانتان را کشت؛ پس با این دارایی‌ها ما را در نبرد با او یاری دهید تا شاید بتوانیم انتقام کشته‌شدگانمان را از او بگیریم.» آنان چنین کردند و قریش برای جنگ با پیامبر خدا (ص) هم‌پیمان شدند و با تمام توان، تجهیزات و نفرات خود بیرون آمدند. ادامه در متن کامل
هنگامی که پیامبر خدا (ص) و مسلمانان خبر یافتند که مشرکان در آنجا اردو زده‌اند، پیامبر خدا (ص) فرمود: «من در خواب دیدم که گاوهایی ذبح می‌شوند، و در نوک شمشیرم شکستی دیدم، و دیدم که دستم را در زرهی استوار فرو برده‌ام که آن را به مدینه تعبیر کردم؛ پس اگر نظر شما این است در مدینه بمانید و آنان را در همان‌جا که فرود… ادامه در متن کامل
و قریش در روز چهارشنبه در جایگاه خود در احد فرود آمدند و آن روز، روز پنج‌شنبه و روز جمعه را در آنجا سپری کردند. ادامه در متن کامل
و نظر عبدالله بن ابی با نظر پیامبر خدا (ص) یکی بود و نظرش در این باره بر این بود که به سوی آنان بیرون نروند، و پیامبر خدا (ص) نیز بیرون رفتن از مدینه را ناخوش می‌داشت. ادامه در متن کامل
پس پیامبر خدا با هزار تن از یارانش بیرون رفت؛ تا آنکه چون به «شَوط» میان مدینه و احد رسیدند، عبدالله بن ابی با یک‌سومِ مردم از او برگشت [و جدا شد]. ادامه در متن کامل
و پیامبر خدا (ص) عبدالله بن جُبَیر را فرماندهٔ تیراندازان کرد — که پنجاه مرد بودند — و فرمود: «با تیراندازی، کوه را از [پیشرویِ دشمن بر ضد] ما پاسداری کن تا از پشت سر بر ما درنیایند؛ چه جنگ به زیان ما باشد و چه به سود ما، تو در جای خود بمان تا از سوی تو بر ما دست نیابند.» و پیامبر خدا (ص) دو زره روی هم پوشید. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۱۲۴ سورهٔ آل عمران، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۴، صفحهٔ ۸ تا ۱۵ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/3/124/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان آیات
خدای متعال می‌فرماید: «إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ» («آن هنگام که به مؤمنان می‌گفتی: آیا شما را بسنده نیست...»). واژهٔ «إمداد» از ریشهٔ «مدّ» و به معنای رساندن پی‌درپی و پیوستهٔ کمک است.
و اما فرودآمدن سه هزار فرشته در روز بدر، با این سخن خدای متعال در سورهٔ انفال منافاتی ندارد که می‌فرماید: «فَاسْتَجٰابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلاٰئِكَهِ مُرْدِفِينَ» («پس دعای شما را اجابت کرد که من شما را با هزار فرشته که در پی یکدیگرند یاری می‌رسانم»؛ انفال: ۹)؛ زیرا واژهٔ «مُرْدِفِينَ» به معنای در پی‌آورندگانِ دیگران است، و آن دیگران، همان دو هزار فرشتهٔ باقی‌مانده‌اند که طبق آن‌چه در این آیات بیان شد، این عدد را کامل می‌کنند.