تفسیر آیهٔ ۱۰۶ سورهٔ آل عمران

تفسیر این آیه در المیزان

بحث روایی

و در «مجمع البیان»، دربارهٔ این سخن خدای متعال که می‌فرماید: «أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمٰانِكُمْ» (آل‌عمران: ۱۰۶)، از امیرالمؤمنین (ع) روایت شده است:

فرمود: «هم أهل البدع و الأهواء و الآراء الباطله من هذه الأمه؛ مقصود از آنان، اهل بدعت‌ها و هواوهوس‌ها و دیدگاه‌های باطل از این امت هستند.»

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۱۰۶ و ۱۰۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ» (روزی که چهره‌هایی سپید و چهره‌هایی سیاه می‌شود) تا پایان دو آیه. از آنجا که این مقام، مقامِ کفران نعمت است و کفران نعمت همانند خیانت از اموری است که پستی، شرمساری و خجالت به بار می‌آورد، خدای سبحان از میان انواع عذاب‌های آخرت آنچه را به لحاظ تمثیل با آن حالت متناسب است یاد کرده است؛ یعنی همان سیاهیِ چهره، که در دنیا کنایه از سرافکندگی، شرمساری و مانند آن است؛ چنان‌که این سخن خدای متعال نیز بر آن اشاره یا دلالت دارد: «فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمٰانِكُمْ» (اما کسانی که چهره‌هایشان سیاه شده [به آنان گفته می‌شود:] آیا پس از ایمانتان کفر ورزیدید؟).

و همچنین برای پاداشِ شکرگزارانِ این نعمت، آنچه را با سپاسگزاری تناسب دارد یاد فرموده است، و آن سپیدیِ چهره است که در دنیا کنایه از خشنودی و رضایت‌مندی است.

تفسیر آیه‌های ۱۰۲ تا ۱۱۰ با هم

بدان که در این آیات، مواردی از التفات (تغییر سیاق کلام) از غایب به مخاطب و از خطاب جمع به خطاب مفرد و برعکس وجود دارد؛ و نیز مواردی از قرار دادن اسم ظاهر به جای ضمیر دیده می‌شود، مانند تکرار نام جلاله «الله» در چند جایگاه، که نکته و راز همهٔ آن‌ها برای کسی که درنگ و تأمل کند آشکار است. ادامه در متن کامل