وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۖ فَأَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ
و اگر از آنان بپرسی: «چه کسی آسمانها و زمین را آفریده و خورشید و ماه را رام کرده است؟» قطعاً خواهند گفت: «خدا». پس چگونه [از حق] منحرف میشوند؟!
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۶۱ تا ۶۹ با هم
این آیات روی سخن را از مؤمنان به سوی پیامبر (ص) برمیگرداند؛ هرچند این خطاب در لفظ ویژهٔ آن حضرت (ص) است، اما در معنا خطابی فراگیر است و همگان را در بر میگیرد، زیرا استدلالهای یادشده در این آیات چنان است که عقل همگان بدان دست مییابد. ادامه در متن کامل
این آیات تناقضهای باورهای مشرکان را بیان میکند، آن هم در موضوعاتی که در بخش پیشین به مؤمنان گوشزد شد و آنان بدان ایمان آوردند. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۶۱ سورهٔ عنکبوت، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۶، صفحهٔ ۱۴۸ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/29/61/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللّٰهُ فَأَنّٰي يُؤْفَكُونَ » (و اگر از آنان بپرسی چه کسی آسمانها و زمین را آفریده و خورشید و ماه را رام ساخته است؟ قطعاً خواهند گفت: «خدا»؛ پس چگونه [از حق] منصرف میشوند؟).
آفرینش آسمانها و زمین از مقولهٔ «ایجاد» (هستیبخشی) است، و رام ساختن خورشید و ماه ــ که با دگرگونیِ حالات آن دو از طریق طلوع و غروب و نزدیکی و دوری از زمین صورت میگیرد ــ از مقولهٔ «تدبیر» (ادارهٔ امور) است؛ تدبیری که پدید آمدن روزیهای انسان و دیگر جانداران بر آن مترتب میشود. این آفرینش و تدبیر هرگز از یکدیگر جدا شدنی نیستند؛ بنابراین هر کس به یکی از آن دو اعتراف کند، باید به دیگری نیز اعتراف نماید.
و هنگامی که خداوند یگانهْ آفریدگار است و تدبیر آسمانها و به دنبال آن تدبیر زمین و پیدایش روزیها به دست اوست، پس تنها اوست که واجب است برای روزی و دیگر شئون تدبیر خوانده شود؛ از این رو در این هنگام شگفتآور است که انسان از او روی بگرداند و به سوی دیگری که مالک هیچ چیز نیست متوجه شود، و این همان سخن خداوند است که: « فَأَنّٰي يُؤْفَكُونَ »؛ یعنی وقتی آفرینش و تدبیرِ خورشید و ماه وابسته به خدای متعال است، چگونه این افراد از او رویگردان شده و به خواندن و پرستش غیر او از بتها روی میآورند؟