يَوۡمَ يَغۡشَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِن فَوۡقِهِمۡ وَمِن تَحۡتِ أَرۡجُلِهِمۡ وَيَقُولُ ذُوقُواْ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
روزی که عذاب از بالای سرشان و از زیر پاهایشان آنان را فرا میگیرد و [خدا] میفرماید: «بچشید سزای آنچه را همواره انجام میدادید!»
تفسیر آیهٔ ۵۵ سورهٔ عنکبوت، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۶، صفحهٔ ۱۴۱ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/29/55/
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۵۴ و ۵۵ با هم
خدای متعال میفرماید: « يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذٰابِ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَهٌ بِالْكٰافِرِينَ، يَوْمَ يَغْشٰاهُمُ الْعَذٰابُ » تا آخر آیه (از تو شتاب در عذاب را میخواهند، در حالی که بیتردید دوزخ بر کافران احاطه دارد؛ روزی که عذاب آنان را فرامیگیرد...). تکرار تعبیر « يَسْتَعْجِلُونَكَ » (از تو شتاب میخواهند) برای دلالت بر اوج نادانی و تباهیِ درکِ آنان است؛ و نیز بیانگر آن است که شتابخواهیِ آنان اولاً شتاب در امری است که زماندار است نه زودهنگام، و ثانیاً شتاب در عذابی حتمی است که هیچ بازدارندهای از آنان ندارد؛ زیرا آنان به اعمالِ خویش کیفر داده میشوند که هرگز از آنان جداشدنی نیست.
«غشاوه» و «غشایه» به معنای پوشاندن بهصورت فراگیر و احاطهکننده است؛ و این سخن خدا: « يَوْمَ يَغْشٰاهُمُ » (روزی که عذاب آنان را فرامیگیرد) قید زمان (ظرف) است در پیوند با این عبارت:
« لَمُحِيطَهٌ » (احاطه دارد)؛ و ادامهٔ آیه روشن است.