تفسیر آیهٔ ۴۷ سورهٔ عنکبوت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ كَذٰلِكَ أَنْزَلْنٰا إِلَيْكَ الْكِتٰابَ فَالَّذِينَ آتَيْنٰاهُمُ الْكِتٰابَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مِنْ هٰؤُلاٰءِ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَ مٰا يَجْحَدُ بِآيٰاتِنٰا إِلاَّ الْكٰافِرُونَ » (و بدین‌گونه کتاب را به‌سوی تو نازل کردیم؛ پس کسانی که به آنان کتاب داده‌ایم به آن ایمان می‌آورند، و از میان اینان نیز کسانی هستند که به آن ایمان می‌آورند، و آیات ما را جز کافران انکار نمی‌کنند)؛ یعنی قرآن را بر همان صفت—که تسلیم در برابر خدا و باور به کتاب‌ها و فرستادگان اوست—به‌سوی تو نازل کردیم.

و برخی گفته‌اند معنا چنین است: همان‌گونه که کتاب را بر موسی و عیسی فرستادیم، این کتاب، یعنی قرآن را، به‌سوی تو نازل کردیم.

پس این سخن خداوند که فرمود: « فَالَّذِينَ آتَيْنٰاهُمُ الْكِتٰابَ » (پس کسانی که به آنان کتاب داده‌ایم...)، نتیجه‌گیری بر پایهٔ چگونگی نزول کتاب است؛ یعنی از آنجا که قرآن برای تسلیم در برابر خداوند و تصدیق کتاب‌ها و پیامبرانش نازل شده، اهل‌کتاب بنا بر سرشت و مقتضای طبع خویش به آن ایمان می‌آورند، زیرا به خدا ایمان دارند و کتاب‌ها و پیامبرانش را تصدیق می‌کنند؛ و از میان اینان نیز—که مشرکان بت‌پرست باشند—کسانی هستند که به آن ایمان می‌آورند، و از میان اهل‌کتاب و این مشرکان، آیات ما را جز کافران انکار نمی‌کنند، یعنی همان کسانی که حق را با باطل می‌پوشانند.

و این احتمال نیز مطرح شده که مقصود از کسانی که به آنان کتاب داده‌ایم، مسلمانان باشند و اشاره با «اینان» به اهل‌کتاب باشد که احتمالی دور از ذهن است؛ و به همان اندازه دور از ذهن است که ضمیر در «يُؤْمِنُ بِهِ» (به آن ایمان می‌آورد) به پیامبر (ص) بازگردد.

و در عبارت « وَ مِنْ هٰؤُلاٰءِ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ » (و از میان اینان کسانی هستند که به آن ایمان می‌آورند)، نوعی اندک شمردنِ تعداد کسانی است که از میان مشرکان ایمان آورده‌اند.