تفسیر آیهٔ ۲۰ سورهٔ عنکبوت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللّٰهُ يُنْشِئُ النَّشْأَهَ الْآخِرَهَ إِنَّ اللّٰهَ عَليٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » (بگو در زمین بگردید و بنگرید که خدا چگونه آفرینش را آغاز کرده است، سپس خدا نشئهٔ واپسین را پدید می‌آورد؛ بی‌تردید خدا بر هر چیزی تواناست). این آیه تا پایان سه آیه، فرمانی به پیامبر (ص) است که آنان را با بیانی که حجّت را بر ایشان تمام کند مخاطب سازد؛ ازاین‌رو آنان را به سیر در زمین راهنمایی می‌کند تا به چگونگیِ آغاز آفرینش و پدید آمدنِ موجودات بنگرند که با وجود اختلاف در طبع‌ها و تفاوت در رنگ‌ها و شکل‌هایشان، بدون نمونهٔ پیشین و بدون هیچ حصر و محدودیتی در شمار و سازوبرگشان پدید آمده‌اند. در این امر، دلالتی است بر اینکه قدرت الهی هیچ محدودیتی ندارد؛ پس او همان‌گونه که نشئهٔ نخستین را پدید آورد، نشئهٔ آخرت را نیز پدید می‌آورد. ازاین‌رو آیه در معنای این سخن خداست: «وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَهَ الْأُوليٰ فَلَوْ لاٰ تَذَكَّرُونَ» (واقعه: ۶۲).