تفسیر آیهٔ ۱۴ سورهٔ عنکبوت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَقَدْ أَرْسَلْنٰا نُوحاً إِليٰ قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَهٍ إِلاّٰ خَمْسِينَ عٰاماً فَأَخَذَهُمُ الطُّوفٰانُ وَ هُمْ ظٰالِمُونَ » (و به‌راستی نوح را به‌سوی قومش فرستادیم، پس نهصد و پنجاه سال در میانشان درنگ کرد، آنگاه در حالی که ستمکار بودند طوفان آنان را فروگرفت)؛ در مجمع‌البیان آمده است: «الطوفان الماء الكثير الغامر لأنه يطوف بكثرته في نواحي الأرض»، انتهی (طوفان، آب فراوان و فراگیرنده‌ای است که به سبب فراوانی‌اش در اطراف زمین به گردش درمی‌آید؛ پایان سخن طبرسی). و گفته شده است: «هو كل ما يطوف بالشيء على كثرة و شدة من السيل و الريح و الظلام» (طوفان هر آن چیزی است که با فراوانی و شدت بر گرد چیزی بگردد و آن را فرابگیرد، خواه سیل باشد یا باد یا تاریکی)؛ و بیشترین کاربرد آن در طوفانِ آب است.

تعبیر به «هزار سال منهای پنجاه سال» به‌جای «نهصد و پنجاه سال»، برای رساندن کثرت و بزرگیِ این مدت است. همچنین ظاهر آیه نشان می‌دهد که این نهصد و پنجاه سال، مدت دعوت نوح (علیه‌السلام) یعنی فاصلهٔ میان بعثت او تا وقوع طوفان بوده است؛ بنابراین با آنچه در توراتِ کنونی آمده که این رقمْ مدت تمام عمر آن حضرت بوده است، تفاوت دارد. پیش‌تر ذیل تفسیر سورهٔ هود در سرگذشت آن حضرت به این نکته اشاره شد، و باقی آیه نیز روشن است.