تفسیر آیهٔ ۶۰ سورهٔ قصص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مٰا أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَمَتٰاعُ الْحَيٰاهِ الدُّنْيٰا » (و آنچه به شما داده شده، از هر جنسی که باشد، کالای زندگی دنیا است...) تا آخر آیه. «ایتاء» به معنای بخشیدن و عطا کردن است، و عبارت « مِنْ شَيْءٍ » بیانگر «ما» است تا فراگیری و عمومیت را برساند؛ یعنی هر چیزی که به شما داده شده است. «متاع» کالایی است که از آن بهره می‌برند و «زینت» چیزی است که به شیء دیگری افزوده می‌شود تا به آن زیبایی و دل‌انگیزی بخشد. «حَيَاة الدُّنيا» نیز زندگیِ مدّت‌دار و ناپایداری است که از میان دو زندگی به ما نزدیک‌تر است، و در برابر آن، زندگیِ آخرت قرار دارد که جاودان و همیشگی است. مقصود از «آنچه نزد خداست»، همان زندگی سعادتمندانهٔ آخرت در پیشگاه خدا و جوار قرب اوست، و به همین دلیل برتر و پایدارتر شمرده شده است.

و معنای آیه چنین است: همهٔ نعمت‌های دنیایی که خداوند به شما ارزانی داشته است، کالا و زینتی است که این زندگی دنیا—که از میان دو زندگی به شما نزدیک‌تر است—به آن آراسته شده و زوال‌پذیر و نابودشدنی است؛ در حالی که پاداش الهی در سرای آخرت، که بر پیروی از هدایت و ایمان به آیات خدا مترتّب می‌شود، برتر و پایدارتر است؛ پس شایسته است که آن را بر کالا و زینت دنیا ترجیح دهید؛ آیا خردورزی نمی‌کنید؟

این آیه پاسخ سومی به این سخنِ آنان است که: « إِنْ نَتَّبِعِ الْهُديٰ مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنٰا » (اگر همراه تو از هدایت پیروی کنیم، از سرزمینمان ربوده می‌شویم). چکیدهٔ این پاسخ چنین است: فرضاً بپذیریم که اگر از هدایت پیروی کنید، عرب‌ها شما را از سرزمینتان می‌ربایند؛ ولی آنچه از دست می‌دهید، تنها کالای زندگی دنیا و زینتِ ناپایدار آن است؛ پس چرا آن را بر آنچه نزد خداست—یعنی پاداشِ پیروی از هدایت و سعادتِ زندگی آخرت که برتر و پایدارتر است—ترجیح می‌دهید؟!