تفسیر آیهٔ ۳ سورهٔ قصص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « نَتْلُوا عَلَيْكَ مِنْ نَبَإِ مُوسيٰ وَ فِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ » (قصص: ۳) («از داستان موسی و فرعون، به حق بر تو می‌خوانیم، برای گروهی که ایمان می‌آورند»). «مِنْ» برای تبعیض (بیان بخشی از داستان) است و « بِالْحَقِّ » به « نَتْلُوا » تعلق دارد؛ یعنی: تلاوتی همراه با حق بر تو می‌خوانیم، از این رو این خبر از نزد ما و به وحی ماست، بی‌آنکه شیاطین در القای آن دخالتی داشته باشند. و نیز ممکن است متعلق به «نَبَإِ» باشد؛ یعنی در حالی که این خبری که بر تو می‌خوانیم همراه با حق است و شکی در آن نیست.

و عبارتِ « لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ » («برای گروهی که ایمان می‌آورند»): حرف «لام» در آن برای تعلیل (بیان علت) است و به « نَتْلُوا » تعلق دارد؛ یعنی: بخشی از سرگذشت آن دو را بر تو می‌خوانیم به خاطر گروهی که به آیات ما ایمان می‌آورند.

حاصل معنا این است: بخشی از سرگذشت موسی و فرعون را به حق و راستی بر تو می‌خوانیم تا کسانی از پیروانت که به آیات ما ایمان آورده‌اند، در آن بیندیشند؛ همان گروهی که خوار شمرده شده و در چنگال فرعون‌های قریش و سرکشان قوم خود، مستضعف و ناتوان مانده‌اند، تا به‌یقین دریابند همان خدایی که به او و پیامبرش ایمان آورده و هر آزاری را در راهش به جان خریده‌اند، همان خدایی است که موسی(ع) را پدید آورد تا حق را زنده کند، بنی‌اسرائیل را نجات بخشد و آنان را پس از چنان خواری و ذلتی به عزت برساند؛ همان خواری که در آن، پسرانشان سر بریده می‌شدند و زنانشان زنده نگه داشته می‌شدند، در حالی که فرعون بر آنان برتری جسته، چنگال قهر خویش را در پیکرشان فرو برده و ستمش آنان را فرا گرفته بود.

خداوند موسی را پدید آورد، در حالی که فضا چنان تیره و خفقان‌آور بود که هیچ امیدی در آن نمی‌رفت؛ پس او را در دامن دشمنش پروراند، سپس از مصر بیرونش برد و آن‌گاه با حجتی نیرومند و تسلطی آشکار به‌سویشان بازگرداند و به دست او بنی‌اسرائیل را رهانید و فرعون و لشکریانش را به نابودی کشاند و سرگذشت آنان را مایه‌ی عبرت و افسانه‌ها ساخت.

پس اوست خدای والامرتبه که داستانشان را برای پیامبرش بازمی‌گوید و با عبارتِ « لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ » («برای گروهی که ایمان می‌آورند») به او و مؤمنان اشاره می‌فرماید که به‌زودی با اینان همان خواهد کرد که با پیشینیان کرد؛ و بر این مستضعفان منّت خواهد نهاد و آنان را پیشوایان و وارثان قرار خواهد داد، درست همانند کاری که با بنی‌اسرائیل کرد.