تفسیر آیهٔ ۱۲ سورهٔ قصص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ حَرَّمْنٰا عَلَيْهِ الْمَرٰاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقٰالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَليٰ أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَ هُمْ لَهُ نٰاصِحُونَ » (و ما از پیش، پستانِ زنان شیرده را بر او حرام کردیم؛ پس [خواهرش] گفت: آیا شما را به خانواده‌ای راهنمایی کنم که سرپرستی او را برای شما به عهده گیرند و خیرخواهش باشند؟). تحریم در این آیه تکوینی است نه تشریعی (یعنی در تکوین و خلقت چنین قرار داده شد، نه به‌صورت قانون شرعی)، و معنایش این است که او را چنان قرار دادیم که پستان هیچ زن شیردهی را نپذیرد و از شیر خوردن از آن خودداری کند.

و سخن خدا که می‌فرماید: « مِنْ قَبْلُ » (از پیش)، یعنی پیش از حضور یافتن خواهرش در آنجا و آمدنش نزد آنان؛ و چنان‌که گفته شده، «الْمَرَاضِع» جمعِ «مُرْضِعَة» (زن شیرده) است.

و این سخن که می‌فرماید: « فَقٰالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَليٰ أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَ هُمْ لَهُ نٰاصِحُونَ »، نتیجه و فرعی از ماجرای پیشین است، جز اینکه سیاق کلام نشان می‌دهد بخشی از ماجرا برای اختصار حذف شده است؛ گویا فرموده باشد: و ما پیش از آمدن خواهرش، همهٔ زنان شیرده جز مادرش را بر او حرام کرده بودیم؛ ازاین‌رو هرگاه زن شیردهی می‌آوردند تا شیرش دهد، پستان او را نمی‌پذیرفت. پس هنگامی که خواهرش آمد و اوضاع را دید، در آن هنگام به خاندان فرعون گفت: آیا شما را به خانواده‌ای راهنمایی کنم که به سود شما سرپرستی‌اش را به عهده گیرند و خیرخواهش باشند؟